Τον Απρίλιο του 1936, ο θάνατος του βασιλιά Φουάντ φέρνει στο θρόνο της Αιγύπτου τον 16χρονο Φαρούκ. Ένας έφηβος καλείται να κυβερνήσει μια χώρα στρατηγικής σημασίας, λόγω της Διώρυγας του Σουέζ, τη στιγμή που η Μέση Ανατολή και η Μεσόγειος κοχλάζουν. Ο Φαρούκ στέκεται αμήχανος, ένα σύμβολο αδυναμίας σε έναν κόσμο που απαιτεί σιδηρά πυγμή. «Να τον, στα δεκαέξι του χρόνια, απέναντι σε έναν ταραγμένο κόσμο», γράφει ο Ζιλμπέρ Σινουέ στο βιβλίο του «Ο ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ-ΒΑΣΙΛΙΑΣ» [Εκδ ΨΥΧΟΓΙΟΣ σελ 42]
Ενενήντα χρόνια, σχεδόν ένας αιώνας, χωρίζουν το 1936 από το 2026. Όμως οι δύο αυτές εποχές μοιάζουν σαν καθρεφτίσματα στον ίδιο παραμορφωτικό καθρέφτη της παγκόσμιας ιστορίας. Σε έναν κόσμο που «καίγεται», οι ομοιότητες ανάμεσα στις δύο περιόδους αποκαλύπτουν πώς οι γεωπολιτικές τεκτονικές πλάκες μετατοπίζονται με τον ίδιο, ακριβώς, απειλητικό τρόπο: μέσα από τους υπερεξοπλισμούς, την κατάρρευση των παλαιών συμμαχιών και την ανάδυση απρόβλεπτων ηγετών τύπου Τραμπ.
Διαβάζουμε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ απαίτησε επίσημα κατά τη Σύνοδο Κορυφής στην Άγκυρα από τους συμμάχους του ΝΑΤΟ τη συμμόρφωση με τον επιθετικό στόχο του 5% του ΑΕΠ για τις αμυντικές δαπάνες. Από το «Κανόνια αντί για Βούτυρο» του 1936, στο 5% του ΝΑΤΟ το 2026. Αυτό δεν είναι απλά μια οικονομική αξίωση. Είναι η επίσημη παραδοχή ότι η αποτροπή μέσω της στρατιωτικής ισχύος έχει αντικαταστήσει πλήρως τη διπλωματία.
Ακριβώς ενενήντα χρόνια πριν, το 1936, ο πλανήτης βίωνε την ίδια ακριβώς στροφή προς τον ολοκληρωτικό επαναπατρισμό της βιομηχανίας στην υπηρεσία του πολέμου. Ήταν η χρονιά που η Ναζιστική Γερμανία εισέβαλε προκλητικά και επαναστρατιωτικοποίησε τη Ρηνανία, παραβιάζοντας τη Συνθήκη των Βερσαλλιών, ενώ ο Χέρμαν Γκέρινγκ λάνσαρε το Τετραετές Σχέδιο, συμπυκνωμένο στο περίφημο σύνθημα «Κανόνια αντί για βούτυρο»
Η απαίτηση για το 5% μετατρέπει τις σημερινές δυτικές οικονομίες σε ημι-πολεμικές μηχανές. Η ευημερία, το κοινωνικό κράτος και η πράσινη μετάβαση υποχωρούν μπροστά στην ανάγκη για παραγωγή πυρομαχικών, drones και συστημάτων αεράμυνας.
Η Άγκυρα το 2026 γίνεται το σύγχρονο σκηνικό, όπου οι σύμμαχοι εξαναγκάζονται να επιλέξουν στρατόπεδο και να πληρώσουν το ανάλογο τίμημα, όπως οι ευρωπαϊκές δυνάμεις το 1936 άρχισαν να οχυρώνονται βιαστικά πίσω από γραμμές, όπως η γραμμή Μαζινό.
Η αναλογία με το 2026 είναι συγκλονιστική, αν και με διαφορετικά πρόσωπα. Ο κόσμος του 2026 υποφέρει από μια παρόμοια δομική αμηχανία. Ενώ το 1936 ένας άπειρος νεαρός βασιλιάς προσπαθούσε να ισορροπήσει ανάμεσα στις αποικιακές πιέσεις της Βρετανίας και τον ανερχόμενο φασισμό, το 2026 παραδοσιακοί θεσμοί και μετριοπαθείς κυβερνήσεις παγκοσμίως μοιάζουν ανίσχυροι να ελέγξουν τις εξελίξεις.
Τότε, η Αίγυπτος του Φαρούκ ήταν το «κλειδί» των αυτοκρατορικών δρόμων. Σήμερα, η ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. του Ιράν και των Στενών του Ορμούζ παραμένει το επίκεντρο των παγκόσμιων συγκρούσεων, με τις περιφερειακές δυνάμεις να δοκιμάζουν τα όρια των αντοχών της διεθνούς κοινότητας.
Το 1936 ήταν η χρονιά που η ειρήνη έχασε την τελευταία της ευκαιρία, καθώς οι δημοκρατίες επέλεξαν την κατευναστική πολιτική απέναντι στους επιθετικούς αναθεωρητές της ιστορίας. Το 2026, η επιλογή φαίνεται να είναι αντίστροφη, αλλά εξίσου επικίνδυνη. Με την απαίτηση για το 5% του ΑΕΠ, ο κόσμος επιλέγει τον απόλυτο συστημικό επανεξοπλισμό. Όπως ο νεαρός Φαρούκ κοιτούσε το 1936 έναν ορίζοντα γεμάτο μαύρα σύννεφα, έτσι και η ανθρωπότητα σήμερα κοιτάζει το 2026, συνειδητοποιώντας ότι το καζάνι έχει ήδη αρχίσει να ξεχειλίζει.
[Ας δούμε τα γεγονότα με τη βοήθεια του διαδικτύου και συγκρίνοντας τις δύο εποχές] Ενενήντα χρόνια πριν, τον Απρίλιο του 1936, οι τηλέγραφοι μεταδίδουν τον θάνατο στην Αίγυπτο του βασιλιά Φουάντ. Ο γιος του, ο Φαρούκ, ένας έφηβος μόλις δεκαέξι χρόνων, καλείται να σηκώσει το βάρος του θρόνου της Αιγύπτου.
Λίγες εβδομάδες μετά, τον Μάιο, η μαύρη σκιά του φασισμού απλώνεται στην Αφρική. Τα στρατεύματα του Μουσολίνι πατούν την Αντίς Αμπέμπα· η Αιθιοπία λυγίζει μαρτυρικά, και μαζί της γκρεμίζεται η αυταπάτη μιας παγκόσμιας ειρήνης.
Το καλοκαίρι εκείνο δεν φέρνει ανάσα, αλλά φωτιά. Τον Ιούλιο, τα όπλα του Φράνκο ξυπνούν τα φαντάσματα στην Ιβηρική χερσόνησο. Ο Ισπανικός Εμφύλιος ξεσπά σαν βιβλική καταιγίδα, μετατρέποντας μια ολόκληρη χώρα σε σφαγείο ιδεολογιών, εκεί όπου ο Χίτλερ και ο Μουσολίνι δοκιμάζουν ανενόχλητοι τις νέες μηχανές του θανάτου. Κι ενώ η Ισπανία αιμορραγεί, τον Αύγουστο το Βερολίνο ντύνεται στα γιορτινά. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες γίνονται η λαμπερή βιτρίνα ενός ναζιστικού καθεστώτος που, πίσω από τα χειροκροτήματα, ακονίζει τα μαχαίρια του.
Το φθινόπωρο σφραγίζει τις αυριανές τραγωδίες. Τον Οκτώβριο γεννιέται ο Άξονας Ρώμης-Βερολίνου και τον Νοέμβριο η Γερμανία δίνει τα χέρια με την Ιαπωνία. Οι δυνάμεις του ολοκληρωτισμού ενώνονται, σχηματίζοντας τον ιστό που θα τυλίξει τον πλανήτη, στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στο Λονδίνο, ο βασιλιάς Εδουάρδος Η΄ απαρνιέται το στέμμα του για χάρη ενός απαγορευμένου έρωτα, βυθίζοντας τη Βρετανία σε μια πρωτοφανή υπαρξιακή κρίση.
Την ίδια ώρα, στην Παλαιστίνη -να κι αυτό- το αίμα κυλάει άφθονο κατά τη Μεγάλη Αραβική Εξέγερση. Ήταν η μαζική λαϊκή και ένοπλη αντίσταση του αραβικού πληθυσμού ενάντια στη βρετανική αποικιοκρατία και την αυξανόμενη σιωνιστική εβραϊκή μετανάστευση. Αποτέλεσε έναν από τους βασικότερους σταθμούς, που διαμόρφωσαν το μετέπειτα Παλαιστινιακό ζήτημα και τη φυσιογνωμία της Μέσης Ανατολής.
Μέσα σε αυτόν τον παγκόσμιο ίλιγγο, η Ελλάδα παρασύρεται στη δική της δίνη. Η χώρα, πληγωμένη από χρόνια πολιτικής αστάθειας και τον πρόσφατο θάνατο μεγάλων πολιτικών της ηγετών, όπως ο Ελευθέριος Βενιζέλος, λυγίζει κάτω από το βάρος των κοινωνικών αναταραχών. Την 4η Αυγούστου, με το πρόσχημα του κομμουνιστικού κινδύνου, ο Ιωάννης Μεταξάς επιβάλλει τη δικτατορία του. Η δημοκρατία στην πατρίδα που τη γέννησε μπαίνει στον γύψο, ευθυγραμμιζόμενη βίαια με το αυταρχικό πνεύμα που σαρώνει την Ευρώπη.
Το 1936 ήταν το σημείο μηδέν. Ένας κόσμος που έχανε την αθωότητά του, παραδίδοντας τη σκυτάλη στον τρόμο, που ερχόταν με μαθηματική ακρίβεια.
Ενενήντα χρόνια μετά, το ημερολόγιο γράφει 2026. Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, αλλά σιγομουρμουρίζει τον ίδιο σκοτεινό σκοπό, καθώς ο πλανήτης μοιάζει να διολισθαίνει ξανά σε μια εποχή ακραίου ανταγωνισμού και ολοκληρωτικής ανάφλεξης.
Στην καρδιά της Μέσης Ανατολής, η κατάσταση έχει ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, έχει μετατρέψει την περιοχή σε ένα απέραντο θέατρο πολέμου. Οι πύραυλοι και τα drones σκίζουν τον ουρανό, ενώ η Βηρυτός και τα βόρεια σύνορα του Ισραήλ φλέγονται διαρκώς.
Στο πιο κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα του πλανήτη, στα Στενά του Ορμούζ, η ανάσα της παγκόσμιας οικονομίας κόβεται. Οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και δεξαμενόπλοια, οι ναρκοθετήσεις και ο ναυτικός αποκλεισμός απειλούν να τινάξουν στον αέρα την παγκόσμια τροφοδοσία ενέργειας, θυμίζοντας τις μεγάλες οικονομικές ασφυξίες του περασμένου αιώνα.
Την ίδια στιγμή, στην άλλη πλευρά της Ευρώπης, ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζει να κατατρώγει ανθρώπινες ζωές και πόρους, με τις μεγάλες δυνάμεις να δοκιμάζουν τις αντοχές τους σε μια ατέρμονη σύγκρουση φθοράς. Στην Ουάσιγκτον, η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο φέρνει έναν άνεμο αναθεωρητισμού, επαναπροσδιορίζοντας τις συμμαχίες του ΝΑΤΟ και πιέζοντας την Ευρώπη να αναλάβει μόνη της το βάρος της άμυνάς της. Ο οικονομικός εθνικισμός και οι δασμοί επιστρέφουν, την ώρα που στην Άπω Ανατολή, η σκιά μιας σύγκρουσης μεταξύ Κίνας και Ταϊβάν πλανάται απειλητικά πάνω από τον Ειρηνικό.
Μέσα σ’ αυτό το σκηνικό, η Ελλάδα του 2026 προσπαθεί να ισορροπήσει σε ένα διπλό τεντωμένο σκοινί, των διεθνών αναταράξεων και της εσωτερικής φθοράς. Στο σταυροδρόμι τριών φλεγόμενων ηπείρων, η χώρα έρχεται αντιμέτωπη με τα απόνερα των παγκόσμιων κρίσεων. Αυτό το εξωτερικό σοκ, όμως, μεταφράζεται άμεσα σε πολιτική πίεση και κοινωνική έκρηξη στο εσωτερικό. Με τους πολίτες εγκλωβισμένους στην ακρίβεια και το πολιτικό σύστημα σε τροχιά πόλωσης, η Αθήνα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις εύθραυστες ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο. Στον σύγχρονο κόσμο, η ηρεμία είναι μια πολυτέλεια που μπορεί να χαθεί σε μια στιγμή..
Κι ενώ ο κόσμος εξοπλίζεται, η τεχνητή νοημοσύνη και η ψηφιακή προπαγάνδα πολώνουν τις κοινωνίες, την ώρα που η κλιματική κρίση φέρνει τον «πόλεμο του νερού» προ των πυλών.
Το καλοκαίρι του 2026, η Βόρεια Αμερική ετοιμάζεται να υποδεχθεί το Μουντιάλ ποδοσφαίρου, μια λαμπερή βιτρίνα γιορτής, που όμως διεξάγεται στη σκιά μιας βαθιάς πολιτικής και κοινωνικής έντασης. Όπως ακριβώς το 1936 με το Βερολίνο, έτσι και το 2026 η ανθρωπότητα ισορροπεί ανάμεσα στο θέαμα και τον τρόμο. Ο κόσμος δεν σταμάτησε ποτέ να βράζει· απλώς άλλαξε τα εργαλεία με τα οποία προετοιμάζει την επόμενη σελίδα της ιστορίας του.
Η εισβολή στην Αιθιοπία (1936) και ο Ισπανικός Εμφύλιος (1936) ήταν οι περιφερειακές συγκρούσεις, όπου οι Μεγάλες Δυνάμεις (Ιταλία, Γερμανία, ΕΣΣΔ) δοκίμαζαν τα όπλα τους και την ανοχή της διεθνούς κοινότητας. Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν (2026) και η κρίση στο Ορμούζ (2026) λειτουργούν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Μια περιφερειακή «πυρκαγιά» που εμπλέκει άμεσα ή έμμεσα όλους τους μεγάλους παίκτες (ΗΠΑ, Ισραήλ, Ιράν, Ρωσία, Κίνα), απειλώντας να μετατραπεί ανά πάσα στιγμή σε μια γενικευμένη παγκόσμια σύρραξη.
Στέφανος Σταμέλλος
Σημείωση: Τα σχόλια που εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα αποτελούν προσωπικές απόψεις των χρηστών που τα δημοσίευσαν και δεν εκφράζουν απαραίτητα τις θέσεις ή απόψεις του Lamianow.gr.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, σχόλια που έχουν διατυπωθεί δημόσια σε κοινωνικά δίκτυα ενδέχεται να εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα, όταν έχουν δημοσιευθεί κάτω από σχετικές αναρτήσεις του ίδιου άρθρου. Το Lamianow.gr δεν φέρει ευθύνη για το περιεχόμενο αυτών των σχολίων.
Αν κάποιο σχόλιο θεωρείτε ότι παραβιάζει δικαιώματα, είναι προσβλητικό ή έχει αποσυρθεί από την αρχική του πηγή, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στο [email protected] για την άμεση αφαίρεσή του.