Η δικηγόρος, εγκληματολόγος και συγγραφέας μίλησε στον Πάνο Κατσώνη και την εκπομπή «Ανοσία στην Ανοησία» για την έμφυλη βία, τα προειδοποιητικά σημάδια μιας κακοποιητικής σχέσης, τον ρόλο της κοινωνίας και το νέο της βιβλίο «Μια φορά κι ένας φόνος».
- Οι γυναίκες αισθάνονται λιγότερο ασφαλείς
- Γιατί χρησιμοποιείται ο όρος «γυναικοκτονία»
- Τα προειδοποιητικά σημάδια μιας κακοποιητικής σχέσης
- Στις κλειστές κοινωνίες το θύμα στιγματίζεται περισσότερο
- «Η πρόληψη δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στην καταστολή»
- Ο ρόλος των μέσων ενημέρωσης
- «Μια φορά κι ένας φόνος»
Μια ιδιαίτερα σημαντική συζήτηση γύρω από την εγκληματικότητα, τις γυναικοκτονίες και την ενδοοικογενειακή βία πραγματοποιήθηκε στον LAMIA POLIS 87.7 και την εκπομπή «Ανοσία στην Ανοησία».
Καλεσμένη του Πάνου Κατσώνη ήταν η δικηγόρος, εγκληματολόγος και συγγραφέας Έλενα Μπολονάση, η οποία αναφέρθηκε στην αύξηση της προβολής εγκληματικών περιστατικών, στον φόβο που αισθάνονται οι πολίτες, αλλά και στην ανάγκη έγκαιρης αναγνώρισης των συμπεριφορών που μπορούν να οδηγήσουν σε ακραία περιστατικά βίας.
Όπως εξήγησε, η αίσθηση ότι η εγκληματικότητα βρίσκεται πλέον πολύ κοντά στην καθημερινότητά μας οφείλεται τόσο στην ταχύτητα με την οποία μεταδίδονται οι ειδήσεις όσο και στη συνεχή αναπαραγωγή αστυνομικών θεμάτων από την τηλεόραση, το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
«Βλέπουμε εγκλήματα ακόμη και σε πραγματικό χρόνο», ανέφερε, σημειώνοντας ότι οι πολίτες ταυτίζονται εύκολα με τα θύματα και αισθάνονται ότι κάτι αντίστοιχο θα μπορούσε να συμβεί και στους ίδιους.
Οι γυναίκες αισθάνονται λιγότερο ασφαλείς
Η κ. Μπολονάση αναφέρθηκε σε έρευνα που πραγματοποίησε μαζί με φοιτητές της, με τη συμμετοχή περισσότερων από 700 ατόμων και αντικείμενο τον φόβο θυματοποίησης.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, ένα σημαντικό μέρος των πολιτών δεν αισθάνεται ασφαλές στον δρόμο, στον χώρο εργασίας ή στα μέσα μαζικής μεταφοράς, ενώ το αίσθημα ανασφάλειας καταγράφεται εντονότερο στις γυναίκες.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο φαινόμενο των γυναικοκτονιών, οι οποίες, όπως εξήγησε, στο παρελθόν ενδέχεται να μην καταγράφονταν πάντοτε με τον ίδιο τρόπο. Ορισμένα περιστατικά μπορούσαν να εμφανίζονται ως ατυχήματα ή θάνατοι από άλλες αιτίες, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει πλήρης εικόνα για την έκταση του φαινομένου.
Γιατί χρησιμοποιείται ο όρος «γυναικοκτονία»
Στη συζήτηση τέθηκε και το ερώτημα της διαφοράς μεταξύ ανθρωποκτονίας και γυναικοκτονίας.
Η εγκληματολόγος διευκρίνισε ότι η ανθρωποκτονία από πρόθεση τιμωρείται ήδη με τη βαρύτερη προβλεπόμενη ποινή. Το βασικό επιχείρημα υπέρ της θεσμικής αναγνώρισης του όρου «γυναικοκτονία», όπως ανέφερε, αφορά κυρίως τη νομική και κοινωνική ορατότητα του εγκλήματος.
Η ξεχωριστή καταγραφή του φαινομένου μπορεί να αναδείξει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του και να συμβάλει στον σχεδιασμό πιο στοχευμένων μέτρων πρόληψης και προστασίας.
Τα προειδοποιητικά σημάδια μιας κακοποιητικής σχέσης
Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η αναφορά της Έλενας Μπολονάση στα λεγόμενα «red flags», τις κόκκινες εγκληματολογικές σημαίες που μπορούν να δείξουν ότι μια σχέση εξελίσσεται σε κακοποιητική.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- Η παθολογική ζήλια.
- Η ελεγκτική συμπεριφορά.
- Η απομόνωση της γυναίκας από φίλους και συγγενείς.
- Η ψυχολογική ή λεκτική βία.
- Η ανάγκη του δράστη να ασκεί απόλυτη εξουσία στη σύντροφό του.
«Κανένας δεν ξυπνά ξαφνικά και σκοτώνει τη σύζυγο ή τη σύντροφό του», επισήμανε, εξηγώντας ότι η γυναικοκτονία αποτελεί συχνά το τελικό στάδιο μιας κλιμάκωσης ενδοοικογενειακής ή ενδοσυντροφικής βίας.
Η ίδια υπογράμμισε ότι η προτροπή «γιατί δεν έφυγε;» είναι υπεραπλουστευτική και πολλές φορές άδικη απέναντι στο θύμα. Η αποχώρηση από μια κακοποιητική σχέση δεν είναι πάντοτε εύκολη, ενώ το διάστημα του χωρισμού και η περίοδος αμέσως μετά από αυτόν μπορεί να είναι εξαιρετικά επικίνδυνα.
Για τον λόγο αυτό, όπως τόνισε, απαιτείται οργανωμένο σχέδιο προστασίας, υποστήριξη από ειδικούς και ενεργοποίηση του οικογενειακού και κοινωνικού περιβάλλοντος, χωρίς κινήσεις που θα μπορούσαν να εκθέσουν περισσότερο τη γυναίκα σε κίνδυνο.
Στις κλειστές κοινωνίες το θύμα στιγματίζεται περισσότερο
Η συζήτηση επικεντρώθηκε και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα θύματα σε μικρότερες και περισσότερο κλειστές κοινωνίες.
Η κ. Μπολονάση σημείωσε ότι περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, σεξουαλικής κακοποίησης ή βιασμού συχνά δεν καταγγέλλονται λόγω της ντροπής, του φόβου και του κοινωνικού στιγματισμού.
«Το θύμα δυστυχώς είναι πολλές φορές περισσότερο στιγματισμένο από τον δράστη», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η κοινωνία πρέπει να σταματήσει να μεταφέρει την ευθύνη στη γυναίκα που κακοποιείται.
Η παρέμβαση του γείτονα, του φίλου ή του συγγενή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική, αρκεί να γίνεται με προσοχή, υπευθυνότητα και χωρίς να αυξάνει τον κίνδυνο για το θύμα.
«Η πρόληψη δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στην καταστολή»
Σύμφωνα με την Έλενα Μπολονάση, η αντιμετώπιση των γυναικοκτονιών δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην αυστηροποίηση των ποινών και στην καταστολή μετά την τέλεση του εγκλήματος.
«Η πραγματική μάχη απέναντι στις γυναικοκτονίες κερδίζεται στην εκπαίδευση, στην έγκαιρη αναγνώριση των προειδοποιητικών ενδείξεων και στην ουσιαστική προστασία του θύματος από την πρώτη στιγμή που θα ζητήσει βοήθεια», τόνισε.
Οι πατριαρχικές αντιλήψεις, η αντιμετώπιση της γυναίκας ως ιδιοκτησίας και η ανάγκη απόλυτου ελέγχου πρέπει, όπως είπε, να αντιμετωπιστούν από το οικογενειακό και το εκπαιδευτικό περιβάλλον.
Ο ρόλος των μέσων ενημέρωσης
Η εγκληματολόγος στάθηκε και στον τρόπο με τον οποίο τα μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν εγκλήματα βίας και σεξουαλικής κακοποίησης.
Όπως ανέφερε, η συνεχής αναπαραγωγή σκληρών λεπτομερειών μπορεί να ενισχύσει τον φόβο των πολιτών, αλλά και να οδηγήσει στην εξοικείωση με το έγκλημα.
Παράλληλα, επισήμανε ότι συχνά αναπαράγονται στερεότυπα που μεταφέρουν την ευθύνη από τον δράστη στο θύμα, με αναφορές στην εμφάνιση, στην προσωπική ζωή ή στη συμπεριφορά της γυναίκας.
«Η κατανόηση ενός εγκλήματος δεν σημαίνει αποδοχή του», διευκρίνισε, εξηγώντας ότι η εγκληματολογική ανάλυση βοηθά την κοινωνία να αναγνωρίζει έγκαιρα τα σημάδια και να προλαμβάνει μελλοντικά περιστατικά.
«Μια φορά κι ένας φόνος»
Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, η Έλενα Μπολονάση παρουσίασε το νέο της βιβλίο με τίτλο «Μια φορά κι ένας φόνος».
Πρόκειται για μια σκοτεινή ιστορία που χρησιμοποιεί στοιχεία κλασικών παραμυθιών, μετατρέποντάς τα σε σκηνές εγκλήματος. Μέσα από την πλοκή, η συγγραφέας επιχειρεί να φωτίσει όσα μπορεί να κρύβονται πίσω από την εικόνα μιας φαινομενικά ιδανικής οικογένειας.
Κακοποίηση γυναικών, παιδιών και ηλικιωμένων, μυστικά που παραμένουν πίσω από κλειστές πόρτες και η ψυχολογία του εγκληματία βρίσκονται στο επίκεντρο του βιβλίου.
Παρά τη σκοτεινή του θεματολογία, το μήνυμα του βιβλίου, όπως ανέφερε η συγγραφέας, είναι βαθιά αισιόδοξο: η κοινωνία μπορεί να αλλάξει το τέλος μιας ιστορίας, εφόσον αναγνωρίσει εγκαίρως τα προβλήματα και παρέμβει με πρόληψη, αλληλεγγύη και ουσιαστικό ενδιαφέρον.
Κλείνοντας, η Έλενα Μπολονάση υπογράμμισε τη σημασία της παιδικής ηλικίας στη διαμόρφωση της μετέπειτα ζωής ενός ανθρώπου.
«Η παιδική ηλικία σε κυνηγάει μέχρι να σε πιάσει», ανέφερε, καλώντας την κοινωνία να δώσει μεγαλύτερη προσοχή στα παιδιά και στα σημάδια που μπορεί να εμφανίζονται από τα πρώτα χρόνια της ζωής τους.
Σημείωση: Τα σχόλια που εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα αποτελούν προσωπικές απόψεις των χρηστών που τα δημοσίευσαν και δεν εκφράζουν απαραίτητα τις θέσεις ή απόψεις του Lamianow.gr.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, σχόλια που έχουν διατυπωθεί δημόσια σε κοινωνικά δίκτυα ενδέχεται να εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα, όταν έχουν δημοσιευθεί κάτω από σχετικές αναρτήσεις του ίδιου άρθρου. Το Lamianow.gr δεν φέρει ευθύνη για το περιεχόμενο αυτών των σχολίων.
Αν κάποιο σχόλιο θεωρείτε ότι παραβιάζει δικαιώματα, είναι προσβλητικό ή έχει αποσυρθεί από την αρχική του πηγή, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στο [email protected] για την άμεση αφαίρεσή του.