Ψηφίστηκε στη Βουλή! Τέλος ο β’ γύρος στις αυτοδιοικητικές εκλογές / Αυτός είναι ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης: Πώς θα εκλέγονται πλέον δήμαρχοι και περιφερειάρχες – Όλες οι αλλαγές

Η Βουλή ενέκρινε τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, φέρνοντας σημαντικές αλλαγές στον τρόπο διεξαγωγής των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών. Η σημαντικότερη μεταρρύθμιση αφορά την κατάργηση του δεύτερου γύρου, καθώς πλέον οι πολίτες θα εκλέγουν δήμαρχο και περιφερειάρχη σε μία μόνο εκλογική διαδικασία.

Τέλος οι επαναληπτικές εκλογές

Μέχρι σήμερα, όταν κανένας συνδυασμός δεν συγκέντρωνε την απαιτούμενη πλειοψηφία στον πρώτο γύρο, οι δύο πρώτοι αναμετρούνταν σε δεύτερη Κυριακή για την τελική ανάδειξη του νικητή.

Με το νέο σύστημα αυτό αλλάζει. Οι εκλογές θα ολοκληρώνονται από την πρώτη Κυριακή, χωρίς να απαιτείται νέα προσφυγή στις κάλπες.

Πώς θα ψηφίζουν οι πολίτες

Το νέο εκλογικό σύστημα εισάγει τη λεγόμενη συμπληρωματική ή εναλλακτική ψήφο.

Κάθε εκλογέας θα μπορεί στο ίδιο ψηφοδέλτιο:

• να επιλέγει τον συνδυασμό που αποτελεί την πρώτη του προτίμηση,
• και, προαιρετικά, να δηλώνει έναν δεύτερο συνδυασμό ως εναλλακτική επιλογή.

Με αυτόν τον τρόπο, εάν η πρώτη επιλογή δεν καταφέρει να επικρατήσει σύμφωνα με τη διαδικασία καταμέτρησης που προβλέπει ο νόμος, θα μπορεί να ληφθεί υπόψη και η δεύτερη προτίμηση του ψηφοφόρου, χωρίς να χρειαστεί δεύτερος γύρος εκλογών.

Τι επιδιώκει η κυβέρνηση

Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, η νέα διαδικασία στοχεύει:

• στην αύξηση της συμμετοχής των πολιτών,
• στη μείωση της εκλογικής κόπωσης από τις επαναληπτικές αναμετρήσεις,
• στην ενίσχυση της θετικής ψήφου, καθώς οι υποψήφιοι θα επιδιώκουν να αποτελέσουν και δεύτερη επιλογή των ψηφοφόρων,
• και στην ανάπτυξη ενός πιο συναινετικού προεκλογικού διαλόγου μεταξύ των παρατάξεων.

Ξεκινά η εφαρμογή του νέου πλαισίου

Μετά την ψήφιση του Κώδικα, το υπουργείο Εσωτερικών περνά πλέον στη φάση της εφαρμογής του νέου θεσμικού πλαισίου.

Όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος, θα δημιουργηθεί ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα στην ιστοσελίδα του υπουργείου, όπου θα αναρτώνται διαρκώς επικαιροποιημένες οι διατάξεις του νέου Κώδικα, ερμηνευτικές οδηγίες, απαντήσεις σε συχνές ερωτήσεις και πρακτικοί οδηγοί για την υποστήριξη των δήμων και των περιφερειών.

Νέος διάλογος για τις αρμοδιότητες

Παράλληλα, η κυβέρνηση προαναγγέλλει την έναρξη συζήτησης για την ανακατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ κράτους και αυτοδιοίκησης. Στόχος είναι, όπου μεταφέρονται νέες ευθύνες στους δήμους και στις περιφέρειες, να συνοδεύονται και από τους αντίστοιχους οικονομικούς πόρους, τις απαραίτητες υποδομές και το αναγκαίο προσωπικό.

Οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης

Το νομοσχέδιο εγκρίθηκε με τις ψήφους της κυβερνητικής πλειοψηφίας, ενώ όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης το καταψήφισαν. Τα κόμματα της μειοψηφίας υποστήριξαν ότι το νέο εκλογικό σύστημα αλλοιώνει τη λαϊκή βούληση και εξέφρασαν έντονες επιφυλάξεις για την κατάργηση του δεύτερου γύρου, κάνοντας λόγο για ένα μοντέλο που, κατά την άποψή τους, δεν ενισχύει τη δημοκρατική εκπροσώπηση.

Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελεί τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση στη λειτουργία των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης των τελευταίων δεκαετιών. Συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο νομοθέτημα σχεδόν 2.000 διάσπαρτες διατάξεις που ίσχυαν μέχρι σήμερα, δημιουργώντας ένα νέο, πιο σύγχρονο και ενιαίο πλαίσιο για τη λειτουργία δήμων και περιφερειών. Το νομοθέτημα οργανώνεται σε έξι βιβλία, τα οποία καλύπτουν κάθε πτυχή της αυτοδιοίκησης, από τις εκλογές μέχρι τα οικονομικά και τον έλεγχο νομιμότητας.

1. Νέο εκλογικό σύστημα

Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τον τρόπο εκλογής των δημοτικών και περιφερειακών αρχών.

Καταργείται ο δεύτερος γύρος

Από τις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές δεν θα διεξάγεται επαναληπτική ψηφοφορία τη δεύτερη Κυριακή. Η εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών θα ολοκληρώνεται σε μία μόνο εκλογική διαδικασία.

Εισάγεται η συμπληρωματική (εναλλακτική) ψήφος

Οι πολίτες θα μπορούν να επιλέγουν:

την πρώτη τους προτίμηση,

αλλά και μία δεύτερη, εναλλακτική επιλογή.
Εφόσον χρειαστεί, θα λαμβάνεται υπόψη και η δεύτερη προτίμηση, ώστε να αναδειχθεί ο νικητής χωρίς δεύτερο γύρο.

Ηλεκτρονική ψήφος

Για πρώτη φορά προβλέπεται η δυνατότητα εξ αποστάσεως ηλεκτρονικής ψηφοφορίας για όσους επιλέξουν να εγγραφούν στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους ηλεκτρονικής ψήφου. Παράλληλα προβλέπονται αυστηρές δικλείδες ασφαλείας και κυρώσεις για κάθε απόπειρα διπλής ψήφου ή παραβίασης της διαδικασίας.

2. Νέα διοικητική οργάνωση των δήμων

Ο Κώδικας επανακαθορίζει τη λειτουργία όλων των οργάνων διοίκησης.

Ρυθμίζονται αναλυτικά:

οι αρμοδιότητες των δημάρχων,

οι ευθύνες των αντιδημάρχων,

η λειτουργία των δημοτικών συμβουλίων,

οι αρμοδιότητες των δημοτικών επιτροπών,

η λειτουργία των περιφερειακών συμβουλίων,

η θέση των αντιπεριφερειαρχών.
Στόχος είναι να αποσαφηνιστούν οι αρμοδιότητες και να περιοριστούν οι αλληλοεπικαλύψεις μεταξύ υπηρεσιών και αιρετών.

3. Νέα οικονομική λειτουργία των ΟΤΑ

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα οικονομικά των δήμων.

Προβλέπονται:

αυστηρότεροι κανόνες κατάρτισης προϋπολογισμών,

καλύτερος έλεγχος των οικονομικών,

μεγαλύτερη διαφάνεια στις δαπάνες,

νέο πλαίσιο αξιοποίησης της δημοτικής περιουσίας,

εκσυγχρονισμός των διαδικασιών είσπραξης εσόδων.

Στόχος είναι η βιωσιμότητα των δήμων και η αποτελεσματικότερη διαχείριση των οικονομικών τους.

4. Αλλαγές στα δημοτικά τέλη

Ο νέος Κώδικας αλλάζει και το σύστημα των δημοτικών επιβαρύνσεων.

Καταργούνται:

ο Φόρος Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων (ΦΗΧ),

το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας (ΤΑΠ).

Στη θέση τους θεσπίζεται το νέο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης (ΤΤΑ), το οποίο θα υπολογίζεται με βάση την αντικειμενική αξία, την τιμή ζώνης και τα χαρακτηριστικά κάθε ακινήτου. Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, στόχος είναι ένα δικαιότερο σύστημα κατανομής των δημοτικών βαρών.

5. Ψηφιακός μετασχηματισμός

Ο Κώδικας προβλέπει σημαντική ενίσχυση των ψηφιακών υπηρεσιών.

Μεταξύ άλλων:

περισσότερες ηλεκτρονικές αιτήσεις,

ψηφιακή διακίνηση εγγράφων,

ηλεκτρονικές συνεδριάσεις όπου προβλέπεται,

ενιαία πληροφοριακά συστήματα, μεγαλύτερη αξιοποίηση των ηλεκτρονικών υπηρεσιών για την εξυπηρέτηση πολιτών και επιχειρήσεων.

6. Νέα εποπτεία νομιμότητας

Αλλάζει και το σύστημα ελέγχου των αποφάσεων των δήμων.

Προβλέπεται νέα δομή εποπτείας νομιμότητας των ΟΤΑ, με στόχο ταχύτερο έλεγχο των αποφάσεων, μεγαλύτερη διαφάνεια και περιορισμό των χρονοβόρων διαδικασιών.

7. Τοπικά δημοψηφίσματα

Ο νέος Κώδικας θεσπίζει πιο ολοκληρωμένο πλαίσιο για τη διεξαγωγή τοπικών δημοψηφισμάτων συμβουλευτικού χαρακτήρα.

Παράλληλα προβλέπεται η δυνατότητα αξιοποίησης ηλεκτρονικών διαδικασιών και για αυτές τις ψηφοφορίες.

8. Ενίσχυση μικρών και νησιωτικών δήμων

Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για μικρούς, ορεινούς και νησιωτικούς δήμους.

Μεταξύ άλλων προβλέπονται:

ειδικοί μηχανισμοί τεχνικής υποστήριξης,

πρόσθετη βοήθεια μέσω της ΕΕΤΑΑ,

ειδικές χρηματοδοτήσεις, δυνατότητα ανάληψης πρόσθετων αρμοδιοτήτων, όπως η μεταφορά μαθητών σε ορισμένες νησιωτικές περιοχές.

9. Καθεστώς αιρετών

Ο Κώδικας επανακαθορίζει την καταστατική θέση των αιρετών.

Ρυθμίζονται ζητήματα που αφορούν:

τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις δημάρχων και περιφερειαρχών,

τα ασυμβίβαστα,

τις άδειες,

τις αποζημιώσεις,

τα πειθαρχικά ζητήματα,

την ποινική προστασία κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.

10. Ένα ενιαίο θεσμικό πλαίσσιο

Η βασική φιλοσοφία του νέου Κώδικα είναι να αντικαταστήσει το πολυδαίδαλο νομοθετικό καθεστώς που είχε δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια.

Πλέον, οι περισσότερες βασικές διατάξεις που αφορούν τη λειτουργία των δήμων και των περιφερειών συγκεντρώνονται σε ένα ενιαίο κείμενο, ώστε να υπάρχει σαφήνεια, λιγότερη γραφειοκρατία και ευκολότερη εφαρμογή από τις υπηρεσίες και τους αιρετούς.

Τι επιδιώκει η μεταρρύθμιση

Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, ο νέος Κώδικας στοχεύει:

στη μείωση της πολυνομίας,

στην απλοποίηση των διαδικασιών,

στην ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας,

στον εκσυγχρονισμό της λειτουργίας των ΟΤΑ,

στην αποτελεσματικότερη διαχείριση των οικονομικών,

στην καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών μέσω ψηφιακών υπηρεσιών,

και στη δημιουργία ενός σταθερού θεσμικού πλαισίου για την αυτοδιοίκηση των επόμενων ετών.