Για λίγες ώρες, ο ελληνικός ουρανός έμοιαζε να επιστρέφει δεκαετίες πίσω εξαιτίας μιας ξαφνικής κατάρρευσης στα συστήματα που αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» του ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας.
Οι πτήσεις πάγωσαν, τα αεροδρόμια μπήκαν σε κατάσταση αναμονής και η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα εναέριο μπλακ άουτ που αυτή τη φορά δεν περιορίστηκε σε μια περιοχή, αλλά αφορούσε ολόκληρο τον εναέριο χώρο της Ελλάδας.
Η επίσημη εξήγηση έκανε λόγο για τεχνική βλάβη. Όμως το εύρος και η ένταση του προβλήματος άνοιξαν αμέσως τη συζήτηση για το τι πραγματικά μπορεί να συνέβη. Γιατί όταν επηρεάζονται ταυτόχρονα τα Κέντρα Ελέγχου Αθηνών και Μακεδονίας και ενεργοποιείται καθολική αναστολή απογειώσεων και προσγειώσεων, το ζήτημα παύει να είναι απλό.
Πανελλαδικά προβλήματα στις πτήσεις
Σε αντίθεση με το περιστατικό του περασμένου καλοκαιριού, όταν το πρόβλημα περιορίστηκε στο FIR Αθηνών και αποκαταστάθηκε σχετικά γρήγορα, αυτή τη φορά η εικόνα ήταν εντελώς διαφορετική. Η δυσλειτουργία είχε πανελλαδικό χαρακτήρα, γεγονός που υποχρέωσε τις αρχές να εφαρμόσουν κατά γράμμα τα διεθνή πρωτόκολλα ασφαλείας. Όταν οι επικοινωνίες μεταξύ πύργων ελέγχου και αεροσκαφών δεν θεωρούνται αξιόπιστες, δεν υπάρχει κανένα περιθώριο ρίσκου.
Τα σενάρια
Πηγές με γνώση της λειτουργίας των συστημάτων επισημαίνουν ότι το ενδεχόμενο μιας απλής και τυχαίας βλάβης δεν επαρκεί για να εξηγήσει την πλήρη εικόνα. Τα συστήματα ελέγχου πτήσεων είναι σχεδιασμένα ώστε να αντέχουν, ακόμη και όταν ένα τμήμα τους παρουσιάσει πρόβλημα. Το γεγονός ότι «έπεσαν» ταυτόχρονα κρίσιμες λειτουργίες παραπέμπει είτε σε αποτυχία των εφεδρειών είτε σε ένα κοινό σημείο αστοχίας, κάτι που θεωρείται ιδιαίτερα σοβαρό για υποδομές εθνικής σημασίας.
Το πρώτο και πιο ρεαλιστικό σενάριο αφορά την παλαιότητα και τη διαχρονική υποβάθμιση των συστημάτων. Εδώ και χρόνια, όσοι βρίσκονται κοντά στη λειτουργία της αεροναυτιλίας μιλούν για εξοπλισμό που σε ορισμένες περιπτώσεις «κουβαλά» δεκαετίες χρήσης, με περιορισμένα περιθώρια αντοχής. Η Ελλάδα διαχειρίζεται έναν από τους πιο σύνθετους εναέριους χώρους της Ευρώπης, με τεράστιο όγκο πτήσεων, ειδικά τους θερινούς μήνες, χωρίς πάντα να διαθέτει υποδομές αντίστοιχες του φόρτου εργασίας.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο ΕΔΟΕΣΑΜ έχει επανειλημμένα επισημάνει τον κίνδυνο που δημιουργεί η καθυστέρηση στον εκσυγχρονισμό των συστημάτων ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας, αλλά και τα προβλήματα συντήρησης και επάρκειας εφεδρειών. Σε τέτοιες συνθήκες, μια τεχνική αστοχία σε κομβικό σημείο μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις πολύ μεγαλύτερες από το αρχικό πρόβλημα.
Το σενάριο κυβερνοεπίθεσης επίσης ακούστηκε, καθώς ανάλογα περιστατικά έχουν καταγραφεί στο εξωτερικό. Τα συστήματα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας δεν είναι πλήρως εκτεθειμένα στο διαδίκτυο και οι ειδικοί σημειώνουν ότι τέτοιου τύπου επιθέσεις σπάνια εκδηλώνονται με καθολική απώλεια ραδιοεπικοινωνιών. Ωστόσο κανείς ακόμη δεν μπορεί να αποκλείσει το συγκεκριμένο σενάριο.
Παράλληλα, στο παρασκήνιο συζητούνται και άλλες εκδοχές. Κάποιοι δεν αποκλείουν το ακραίο πλην υπαρκτό όμως ενδεχόμενο ανθρώπινου παράγοντα, στο πλαίσιο ενός κλίματος έντασης που υπάρχει εδώ και χρόνια γύρω από τις συνθήκες εργασίας και την αναβάθμιση των συστημάτων. Δεν υπάρχουν αποδείξεις που να δείχνουν σκόπιμη ενέργεια, ωστόσο το γεγονός ότι τέτοιες σκέψεις διατυπώνονται από ανθρώπους που δραστηριοποιούνται στο χώρο των πτήσεων δείχνει πόσο εύθραυστη είναι η κατάσταση.
Όσο περνούν οι ώρες και αποκαθίσταται η λειτουργία, τόσο ισχυροποιείται το συμπέρασμα ότι το περιστατικό δεν ήταν μια απλή «στραβή». Ήταν το αποτέλεσμα μιας μακράς περιόδου υποεπένδυσης σε ένα σύστημα που δεν επιτρέπεται να αποτυγχάνει.
Το πραγματικό ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο τι προκάλεσε το μπλακ άουτ, αλλά αν το ελληνικό FIR μπορεί να αντέξει μια επόμενη πιθανή κρίση χωρίς να ξανακατεβάσει ρολά. Γιατί κάθε φορά που ο ουρανός κλείνει, το κόστος δεν είναι μόνο επιχειρησιακό. Είναι ζήτημα ασφάλειας, αξιοπιστίας και εικόνας της χώρας στο διεθνές αεροπορικό περιβάλλον.
Πηγή: iefimerida.gr
Σημείωση: Τα σχόλια που εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα αποτελούν προσωπικές απόψεις των χρηστών που τα δημοσίευσαν και δεν εκφράζουν απαραίτητα τις θέσεις ή απόψεις του Lamianow.gr.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, σχόλια που έχουν διατυπωθεί δημόσια σε κοινωνικά δίκτυα ενδέχεται να εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα, όταν έχουν δημοσιευθεί κάτω από σχετικές αναρτήσεις του ίδιου άρθρου. Το Lamianow.gr δεν φέρει ευθύνη για το περιεχόμενο αυτών των σχολίων.
Αν κάποιο σχόλιο θεωρείτε ότι παραβιάζει δικαιώματα, είναι προσβλητικό ή έχει αποσυρθεί από την αρχική του πηγή, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στο lamianow.gr@gmail.com για την άμεση αφαίρεσή του.