Κάθε μέρα διαβάζουμε κι έναν ακόμη αριθμό που υποτίθεται ότι περιγράφει την οικονομία. Το χρέος μειώθηκε. Τα πλεονάσματα αυξήθηκαν. Οι δείκτες βελτιώθηκαν.
Και την ίδια ώρα διαβάζουμε έναν άλλο αριθμό: σχεδόν επτά στους δέκα ανθρώπους που κοιμούνται στα πεζοδρόμια της Αθήνας είναι Έλληνες. Έναν ακόμη: ένας στους τέσσερις εργαζόμενους χρειάζεται κουπόνια σίτισης για να βγάλει τον μήνα. Και λίγο παρακάτω, άλλη μία είδηση για ανήλικους που ξυλοκοπούν, μαχαιρώνουν ή εξευτελίζουν συνομηλίκους τους στα κοινωνικά δίκτυα.
Μήπως τελικά όλα αυτά δεν είναι διαφορετικές ειδήσεις;
Μήπως είναι η ίδια είδηση γραμμένη με διαφορετικές λέξεις;
Η Ελλάδα βγήκε τυπικά από τα μνημόνια, αλλά δεν βγήκε ποτέ από τις συνέπειές τους και την νοοτροπία που μας οδήγησαν εκεί.
Μια χώρα που έχασε μεγάλο μέρος της οικονομικής και πολιτικής της αυτονομίας, που έμαθε να κυβερνά με τη διαρκή πίεση των δανειστών και να μετρά την επιτυχία μόνο με δημοσιονομικούς δείκτες, δεν θα μπορούσε να μη δει και την κοινωνία της να φθείρεται. Οι αριθμοί ίσως βελτιώνονται.
Η καθημερινότητα, όμως, λέει μια πολύ διαφορετική ιστορία.
Μια κοινωνία που δουλεύει περισσότερο και ζει χειρότερα δεν μπορεί να παραμένει ψυχικά υγιής. Όταν οι γονείς λείπουν δώδεκα ώρες για να πληρώσουν το ενοίκιο, όταν το σπίτι γίνεται πεδίο άγχους, όταν το σχολείο υπολειτουργεί χωρίς ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς, όταν η μόνη «παιδεία» που προσφέρεται είναι η εικόνα της βίας στην τηλεόραση και στα κινητά, δεν χρειάζεται να αναρωτιόμαστε γιατί τα παιδιά γίνονται πιο σκληρά.
Τα παιδιά δεν μεγαλώνουν έξω από την κοινωνία. Είναι ο καθρέφτης της.
Και όμως, αντί να κοιτάξουμε τις αιτίες, προτιμούμε να κυνηγάμε τα συμπτώματα. Να μιλάμε για «κακά παιδιά», για περισσότερη καταστολή και αυστηρότερες ποινές, λες και η βία γεννιέται από μόνη της.
Οι ίδιοι οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το πρόβλημα δεν λύνεται με περισσότερο φόβο, αλλά με πρόληψη, στήριξη της οικογένειας, ουσιαστική παρουσία ψυχολόγων στα σχολεία και ένα κοινωνικό κράτος που δεν εμφανίζεται μόνο στα χαρτιά.
Το πιο ανησυχητικό όμως δεν είναι μόνο η φτώχεια. Οι κοινωνίες πέρασαν και δυσκολότερες εποχές. Το πιο επικίνδυνο είναι ότι αρχίζουμε να συνηθίζουμε.
Συνηθίζουμε τους άστεγους στα πεζοδρόμια. Συνηθίζουμε τους εργαζόμενους που δεν ζουν από τον μισθό τους. Συνηθίζουμε τη βία στα σχολεία, στα γήπεδα και στις γειτονιές.
Όταν η εξαθλίωση γίνεται καθημερινότητα και η βία θέαμα, τότε η παρακμή έχει ήδη εγκατασταθεί.
Η πραγματική ανασυγκρότηση της χώρας δεν θα έρθει μ’ έναν ακόμη καλό οικονομικό δείκτη, ούτε με πανηγυρισμούς για τα πλεονάσματα. Θα έρθει μόνο αν ξαναχτιστούν όσα διαλύθηκαν: θεσμοί που εμπνέουν εμπιστοσύνη, πραγματικά ανεξάρτητη Δικαιοσύνη, διαφάνεια, παραγωγική οικονομία, ισχυρό κοινωνικό κράτος και, πάνω απ’ όλα, παιδεία που διαμορφώνει σκεπτόμενους πολίτες και όχι φοβισμένους καταναλωτές ή φανατικούς οπαδούς.
Γιατί χωρίς παιδεία και χωρίς Δικαιοσύνη, μια χώρα δεν παρακμάζει απλώς. Τελειώνει. Και όταν οι δύο αυτοί πυλώνες κλονίζονται, καμία οικονομική επιτυχία δεν αρκεί για να κρύψει την πραγματικότητα.
Μια χώρα δεν καταρρέει μόνο όταν αδειάζουν τα ταμεία της. Καταρρέει όταν αδειάζει από εμπιστοσύνη, αξιοκρατία, αλληλεγγύη και ελπίδα. Και τότε δεν χρειάζεται να ψάχνεις τον ένοχο μόνο στην οικονομία ή μόνο στην πολιτική. Αρκεί να κοιτάξεις την κοινωνία που χτίσαμε και, κυρίως, αυτή που ανεχόμαστε.
Υ.Γ.
Σχεδόν 7 στους 10 άστεγους της Αθήνας είναι Έλληνες, ενώ ένας στους τέσσερις εργαζόμενους χρειάζεται κουπόνια σίτισης για να τα βγάλει πέρα (στοιχεία ΙΝΕ ΓΣΕΕ). Την ίδια ώρα, η βία των ανηλίκων γίνεται ολοένα πιο άγρια και πιο δημόσια.
Μόνο το 2025 καταγράφηκαν 1.782 κλοπές με δράστες ηλικίας 15-18 ετών και 571 με δράστες 12-14 ετών, ενώ στις διαρρήξεις καταγράφηκαν 347 και 129 αντίστοιχες περιπτώσεις (στοιχεία ΕΛ.ΑΣ.). Παράλληλα, οι συλλήψεις ανηλίκων ξεπέρασαν τις 6.200 στο τελευταίο οκτάμηνο, με τις παραβατικές συμπεριφορές να περιλαμβάνουν ξυλοδαρμούς, εκβιασμούς και κατοχή όπλων, ενώ περισσότερα από 2.000 παιδιά οδηγούνται κάθε χρόνο στα νοσοκομεία έπειτα από περιστατικά ξυλοδαρμού.
Αν αυτά δεν είναι συμπτώματα κοινωνικής παρακμής, τότε τι είναι;
Οι αριθμοί δεν κάνουν αντιπολίτευση. Απλώς περιγράφουν μια πραγματικότητα που πολλοί επιμένουν να μην αντικρίζουν.
Σημείωση: Τα σχόλια που εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα αποτελούν προσωπικές απόψεις των χρηστών που τα δημοσίευσαν και δεν εκφράζουν απαραίτητα τις θέσεις ή απόψεις του Lamianow.gr.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, σχόλια που έχουν διατυπωθεί δημόσια σε κοινωνικά δίκτυα ενδέχεται να εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα, όταν έχουν δημοσιευθεί κάτω από σχετικές αναρτήσεις του ίδιου άρθρου. Το Lamianow.gr δεν φέρει ευθύνη για το περιεχόμενο αυτών των σχολίων.
Αν κάποιο σχόλιο θεωρείτε ότι παραβιάζει δικαιώματα, είναι προσβλητικό ή έχει αποσυρθεί από την αρχική του πηγή, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στο [email protected] για την άμεση αφαίρεσή του.