Παρόμοια κύματα καύσωνα με εκείνα που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη και στα Βαλκάνια είναι πιθανό να εκδηλωθούν και στην Ελλάδα, σύμφωνα με τον καθηγητή Αθανάσιο Αργυρίου.
Όπως επισημαίνει, η κοινή έκθεση του ευρωπαϊκού προγράμματος παρατήρησης της Γης Copernicus και του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού για το ευρωπαϊκό κλίμα δείχνει ότι, από τη δεκαετία του 1980, η Ευρώπη θερμαίνεται περίπου δύο φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο.
Η εξέλιξη αυτή αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης ακραίων θερμών επεισοδίων. Με βάση τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα, οι καύσωνες αναμένεται να γίνονται συχνότεροι, εντονότεροι και μεγαλύτερης διάρκειας, ιδιαίτερα στη νότια Ευρώπη και στη Μεσόγειο.
Πώς δημιουργούνται οι επικίνδυνοι καύσωνες
Ο Αθανάσιος Αργυρίου εξηγεί ότι τα πρόσφατα επεισόδια ακραίας ζέστης στην Ευρώπη δεν οφείλονται σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά στον συνδυασμό συγκεκριμένων ατμοσφαιρικών συνθηκών με το ήδη θερμότερο κλιματικό περιβάλλον.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν τα επίμονα πεδία υψηλών πιέσεων, τα οποία συχνά σχηματίζουν έναν λεγόμενο «θερμικό θόλο» ή έναν ατμοσφαιρικό εμποδισμό τύπου Ω. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο αέρας μετακινείται από τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας προς την επιφάνεια και θερμαίνεται αδιαβατικά.
Παράλληλα, επικρατούν ασθενείς άνεμοι, παρατεταμένη ηλιοφάνεια και έντονη ηλιακή ακτινοβολία, εξαιτίας της απουσίας νεφώσεων. Την ίδια στιγμή, θερμές αέριες μάζες μεταφέρονται από τη Βόρεια Αφρική και την Ιβηρική Χερσόνησο προς τη δυτική, την κεντρική και τη νότια Ευρώπη.
Η ξηρότητα του εδάφους επιδεινώνει ακόμη περισσότερο την κατάσταση, καθώς περιορίζεται η φυσική ψύξη μέσω της εξατμισοδιαπνοής. Όταν αυτές οι συνθήκες εκδηλώνονται σε ένα κλίμα που έχει ήδη θερμανθεί εξαιτίας της ανθρωπογενούς επίδρασης, οι θερμοκρασίες φτάνουν σε υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες.
Γιατί οι καύσωνες εμφανίζονται διαδοχικά
Η μικρή χρονική απόσταση μεταξύ διαδοχικών επεισοδίων καύσωνα συνδέεται με την επιμονή ή την επανεμφάνιση ατμοσφαιρικών συνθηκών που ευνοούν τη δημιουργία θερμικού θόλου.
Τα αντικυκλωνικά συστήματα μπορεί να παραμένουν ενεργά για αρκετές ημέρες ή να επανέρχονται μέσα στην ίδια θερινή περίοδο. Επιπλέον, όταν έχει προηγηθεί μεγάλη περίοδος ξηρασίας και υψηλών θερμοκρασιών, το έδαφος και τα χαμηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας παραμένουν ήδη θερμά.
Έτσι, ένα νέο επεισόδιο μπορεί να εκδηλωθεί ευκολότερα και να οδηγήσει ταχύτερα σε ακραίες θερμοκρασίες. Το γεγονός ότι η Ευρώπη αποτελεί σήμερα την ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρο σημαίνει ότι οι καύσωνες εκδηλώνονται πλέον πάνω σε ένα ήδη επιβαρυμένο κλιματικό υπόβαθρο.
Οι μεγάλοι καύσωνες του παρελθόντος
Η Ευρώπη έχει αντιμετωπίσει σοβαρά επεισόδια ακραίας ζέστης και κατά το παρελθόν. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν ο καύσωνας του 2003 στη δυτική και τη νότια Ευρώπη, το κύμα ζέστης του 2010 στη Ρωσία και την ανατολική Ευρώπη, τα επεισόδια του 2017 και του 2019, το εξαιρετικά θερμό καλοκαίρι του 2022, καθώς και οι καύσωνες του 2023 στη Μεσόγειο και στην Ελλάδα.
Η βασική διαφορά είναι ότι σήμερα τα φαινόμενα αυτά εμφανίζονται σε θερμότερο κλίμα. Ως αποτέλεσμα, είναι συχνότερα, εντονότερα και περισσότερο επιβαρυντικά για την ανθρώπινη υγεία.
Για το καλοκαίρι του 2022, μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Medicine εκτίμησε ότι περίπου 61.672 θάνατοι στην Ευρώπη συνδέονταν με την υπερβολική ζέστη. Αντίστοιχα, η υπηρεσία Copernicus έχει αναφέρει ότι οι καύσωνες του 2003, του 2010 και του 2022 σχετίστηκαν με δεκάδες χιλιάδες θανάτους.
Αυξάνεται η πιθανότητα νέων ακραίων επεισοδίων
Σύμφωνα με τον καθηγητή, παρόμοια επεισόδια επικίνδυνων καυσώνων είναι πιθανό να επαναληφθούν. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε καλοκαίρι θα είναι εξίσου θερμό ή ότι κάθε περίοδος υψηλών θερμοκρασιών θα εξελίσσεται σε ακραίο καύσωνα.
Σημαίνει, ωστόσο, ότι η πιθανότητα εμφάνισης έντονων και παρατεταμένων θερμών επεισοδίων έχει αυξηθεί. Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός προειδοποιεί ότι τα φαινόμενα ακραίας ζέστης αναμένεται να παρουσιάζουν μεγαλύτερη συχνότητα, ένταση και διάρκεια.
Οι συνθήκες είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές στη νότια Ευρώπη και στη Μεσόγειο, περιοχές που θεωρούνται περισσότερο ευάλωτες στην εκδήλωση επικίνδυνων καυσώνων.
Οι περιοχές της Ελλάδας που κινδυνεύουν περισσότερο
Η Ελλάδα, ως χώρα της ανατολικής Μεσογείου, βρίσκεται σε ζώνη υψηλής επικινδυνότητας για την εμφάνιση ακραίων θερμοκρασιών. Επομένως, κύματα καύσωνα ανάλογης έντασης με εκείνα που έχουν σημειωθεί σε άλλες περιοχές της Ευρώπης μπορούν να επηρεάσουν και τη χώρα μας.
Περισσότερο ευάλωτες θεωρούνται οι ηπειρωτικές πεδινές περιοχές και οι κλειστές λεκάνες. Σε αυτές περιλαμβάνονται η Θεσσαλία, η κεντρική και ανατολική Μακεδονία, η Θράκη, η Βοιωτία, η ανατολική Στερεά Ελλάδα, η Αττική και τμήματα της Πελοποννήσου.
Ιδιαίτερη επιβάρυνση αντιμετωπίζουν τα μεγάλα αστικά κέντρα, κυρίως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη, εξαιτίας του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας. Το πρόβλημα είναι εντονότερο κατά τις νυχτερινές ώρες, όταν οι πόλεις δυσκολεύονται να αποβάλουν τη θερμότητα που έχουν συσσωρεύσει στη διάρκεια της ημέρας.
Στα νησιά και στις παράκτιες περιοχές οι μέγιστες θερμοκρασίες είναι συχνά χαμηλότερες λόγω της θάλασσας. Ωστόσο, όταν οι άνεμοι εξασθενούν, η αυξημένη υγρασία μπορεί να εντείνει σημαντικά τη θερμική δυσφορία.
Αναγκαία η έγκαιρη πρόγνωση και η πρόληψη
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν είναι δυνατόν να αποτραπεί με μετεωρολογικά μέσα η εμφάνιση ενός καύσωνα. Μπορούν, όμως, να περιοριστούν οι συνέπειές του μέσω οργανωμένων μέτρων Πολιτικής Προστασίας, έγκαιρης ενημέρωσης του πληθυσμού και κατάλληλης προετοιμασίας των υπηρεσιών υγείας.
Σημαντικό ρόλο μπορεί επίσης να διαδραματίσει ο πολεοδομικός και κτιριακός σχεδιασμός, με στόχο τη δημιουργία πιο δροσερών και ανθεκτικών πόλεων.
Για την Ελλάδα, ο Αθανάσιος Αργυρίου τονίζει την ανάγκη έγκαιρης πρόγνωσης των επεισοδίων καύσωνα και των έντονων ξηρασιών. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να ενεργοποιούνται εγκαίρως τα σχέδια πρόληψης και προστασίας του πληθυσμού.
Σημείωση: Τα σχόλια που εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα αποτελούν προσωπικές απόψεις των χρηστών που τα δημοσίευσαν και δεν εκφράζουν απαραίτητα τις θέσεις ή απόψεις του Lamianow.gr.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, σχόλια που έχουν διατυπωθεί δημόσια σε κοινωνικά δίκτυα ενδέχεται να εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα, όταν έχουν δημοσιευθεί κάτω από σχετικές αναρτήσεις του ίδιου άρθρου. Το Lamianow.gr δεν φέρει ευθύνη για το περιεχόμενο αυτών των σχολίων.
Αν κάποιο σχόλιο θεωρείτε ότι παραβιάζει δικαιώματα, είναι προσβλητικό ή έχει αποσυρθεί από την αρχική του πηγή, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στο [email protected] για την άμεση αφαίρεσή του.