Την εκτίμηση ότι η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά ρευστή, χωρίς να διαφαίνεται άμεσα μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία, εξέφρασε ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Κώστας Υφαντής, μιλώντας στον Πάνο Κατσώνη και στην εκπομπή «Ανοσία στην Ανοησία» του LAMIA POLIS 87.7. Στη συνέντευξή του αναφέρθηκε επίσης στον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών, στις ευρωπαϊκές ανησυχίες για το ΝΑΤΟ, στη θέση της Ελλάδας και στις επιδιώξεις της Τουρκίας στην περιοχή.
Εύθραυστη ισορροπία στη Μέση Ανατολή
Ο κ. Υφαντής σημείωσε πως, παρά τις προσδοκίες που είχαν δημιουργηθεί για αποκλιμάκωση μετά τις τελευταίες συνομιλίες, δεν υπήρξε ουσιαστικό αποτέλεσμα. Όπως είπε, το μόνο θετικό στοιχείο αυτή τη στιγμή είναι ότι «αντέχει η κατάπαυση του πυρός», ενώ εκτίμησε ότι παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός δεύτερου γύρου διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η κίνηση του Ιράν να απειλήσει με κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ δεν πρέπει να διαβαστεί μόνο ως επιθετική ενέργεια, αλλά και ως εργαλείο διαπραγμάτευσης. Όπως εξήγησε, η Τεχεράνη επιχειρεί να εξισορροπήσει την πίεση που δέχεται, αξιοποιώντας το βασικό γεωοικονομικό της όπλο, δηλαδή τη στρατηγική σημασία των Στενών.
Ξεκαθάρισε πάντως ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις για μια συνολική συμφωνία που θα μπορούσε να εγγυηθεί μακροπρόθεσμη ειρήνη στην περιοχή, αλλά ίσως μόνο για μια προσωρινή διευθέτηση που θα επέτρεπε επιστροφή σε μια σχετική κανονικότητα.
Η τακτική Τραμπ και η φθορά της αμερικανικής αξιοπιστίας
Σε ό,τι αφορά τον Ντόναλντ Τραμπ, ο κ. Υφαντής υποστήριξε ότι δεν λειτουργεί με στρατηγικό ορίζοντα, αλλά περισσότερο ως τακτικιστής. Όπως ανέφερε, ο Αμερικανός πρόεδρος επιδιώκει γρήγορες συμφωνίες, αξιοποιώντας την ισχύ των ΗΠΑ μέσω απειλών, δασμών ή στρατιωτικής πίεσης, χωρίς να υπολογίζει επαρκώς τις μακροπρόθεσμες συνέπειες των επιλογών του.
Αυτή η προσέγγιση, εκτίμησε, μπορεί να αποφέρει άμεσα αποτελέσματα, όμως μακροπρόθεσμα φθείρει την αξιοπιστία των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς εμπνέει περισσότερο φόβο παρά σεβασμό.
Η αμερικανική εμπλοκή και η απουσία της παραδοσιακής γραφειοκρατίας
Αναφερόμενος στην αμερικανική εμπλοκή στην κρίση, ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων εμφανίστηκε σαφής ότι οι ΗΠΑ δεν είναι μια δύναμη που «σύρεται» εύκολα σε έναν πόλεμο από τρίτους. Τόνισε ωστόσο ότι, σύμφωνα με δημοσιογραφικά ρεπορτάζ, η απόφαση φαίνεται να ελήφθη χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της παραδοσιακής αμερικανικής γραφειοκρατίας ασφαλείας, η οποία διαχρονικά αντιμετώπιζε με σκεπτικισμό κάθε προοπτική στρατιωτικής επέμβασης στο Ιράν.
Όπως είπε, ο Τραμπ έχει επιλέξει να περιθωριοποιήσει το παραδοσιακό κρατικό και διπλωματικό σύστημα και να στηριχθεί σε έναν στενό κύκλο συνεργατών, πολλοί από τους οποίους λειτουργούν ως «yes men».
Ο ίδιος δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο η Ουάσινγκτον και το Ισραήλ να είχαν υποτιμήσει την αντοχή του ιρανικού καθεστώτος, θεωρώντας ότι ένα ισχυρό στρατιωτικό πλήγμα θα οδηγούσε είτε σε κατάρρευση είτε σε ταχεία αναζήτηση συμβιβασμού. Ωστόσο, όπως υπογράμμισε, για το ιρανικό καθεστώς «νίκη είναι η επιβίωση». Και ακριβώς γι’ αυτό, ακόμη και αν η χώρα έχει δεχθεί σοβαρά στρατιωτικά πλήγματα, το καθεστώς μπορεί να θεωρήσει ότι επικρατεί εφόσον παραμένει όρθιο.
Το ΝΑΤΟ χωρίς τις ΗΠΑ και η ευρωπαϊκή επόμενη μέρα
Σχετικά με τα σενάρια που θέλουν την Ευρώπη να επεξεργάζεται εναλλακτικά σχέδια σε περίπτωση αμερικανικής αποχώρησης από το ΝΑΤΟ, ο κ. Υφαντής εκτίμησε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ όπως το γνωρίζουμε σήμερα.
Διευκρίνισε όμως ότι αυτό δεν σημαίνει αναγκαστικά κατάρρευση των υφιστάμενων δομών ασφαλείας. Αντίθετα, όπως είπε, οι ήδη υπάρχουσες δομές, τα συστήματα διοίκησης και η κοινή νατοϊκή κουλτούρα θα μπορούσαν να «εξευρωπαϊστούν», δίνοντας τη βάση για ένα περισσότερο ευρωπαϊκό αμυντικό σχήμα.
Η στρατηγική επιλογή της Ελλάδας
Για την Ελλάδα, ο καθηγητής υποστήριξε ότι η χώρα έχει ακολουθήσει μια μακροπρόθεσμη στρατηγική επιλογή προσέγγισης με το Ισραήλ και την Αίγυπτο, ιδιαίτερα από το 2019 και μετά, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας ανάσχεσης της τουρκικής επιρροής στην περιοχή.
Όπως σημείωσε, αυτή η πολιτική έχει ήδη αποδώσει καρπούς, ενισχύοντας τη θέση της Ελλάδας τόσο απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και έναντι άλλων περιφερειακών παικτών.
Κατά τον κ. Υφαντή, η Ελλάδα σήμερα είναι πιο ισχυρή από ό,τι πριν από επτά ή οκτώ χρόνια, ενώ έχει αναβαθμίσει τη διεθνή της εικόνα και την ελκυστικότητά της ως εταίρος. Αναγνώρισε ότι η Αθήνα βρίσκεται σήμερα σε μια λεπτή άσκηση ισορροπίας λόγω του πολέμου, όμως εκτίμησε ότι μέχρι στιγμής η χώρα δεν έχει πληρώσει πολιτικό ή διπλωματικό κόστος για τις επιλογές της.
Αντιθέτως, τόνισε ότι από τη σκοπιά του στενού εθνικού συμφέροντος, η Ελλάδα είναι συνολικά κερδισμένη.
Η Τουρκία, το Ισραήλ και ο ανταγωνισμός στην περιοχή
Αναφερόμενος στην Τουρκία, ο Κώστας Υφαντής σημείωσε ότι η Άγκυρα επιχειρεί να τοποθετηθεί ως ρυθμιστής των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, όμως συναντά απέναντί της ένα Ισραήλ που αναδεικνύεται σε βασικό διαμορφωτή των περιφερειακών εξελίξεων.
Όπως είπε, η Τουρκία βλέπει το Ισραήλ όχι ως άμεσο εχθρό, αλλά ως ισχυρό ανταγωνιστή, ο οποίος διαθέτει κρίσιμα πλεονεκτήματα, μεταξύ άλλων και λόγω των σχέσεών του με την Ελλάδα και την Κύπρο.
Εξήγησε επίσης ότι η έντονη ρητορική της τουρκικής ηγεσίας απευθύνεται σε μεγάλο βαθμό στο εσωτερικό ακροατήριο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχει πραγματική γεωπολιτική σύγκρουση συμφερόντων, ιδίως στη Συρία και τον Λίβανο.
Παρ’ όλα αυτά, δεν βλέπει τις προϋποθέσεις για μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση ανάμεσα στην Τουρκία και το Ισραήλ, καθώς και οι δύο πλευρές γνωρίζουν τα όρια της αντιπαράθεσης.
Σημείωση: Τα σχόλια που εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα αποτελούν προσωπικές απόψεις των χρηστών που τα δημοσίευσαν και δεν εκφράζουν απαραίτητα τις θέσεις ή απόψεις του Lamianow.gr.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, σχόλια που έχουν διατυπωθεί δημόσια σε κοινωνικά δίκτυα ενδέχεται να εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα, όταν έχουν δημοσιευθεί κάτω από σχετικές αναρτήσεις του ίδιου άρθρου. Το Lamianow.gr δεν φέρει ευθύνη για το περιεχόμενο αυτών των σχολίων.
Αν κάποιο σχόλιο θεωρείτε ότι παραβιάζει δικαιώματα, είναι προσβλητικό ή έχει αποσυρθεί από την αρχική του πηγή, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στο [email protected] για την άμεση αφαίρεσή του.