Ψηφίζω στο χωριό μου επειδή θέλω, έστω και με αυτόν τον τρόπο, να δίνω μία ανάσα σε μία επαρχία που σβήνει. Συνεπώς, για τα δημοτικά πράγματα της Λαμίας μιλάω φειδωλά –και ας κατοικώ εδώ. Ως ετεροδημότης δεν έχω λόγο να εμπλακώ σε επικαιρικούς διαξιφισμούς. Ενδιαφέρομαι αποκλειστικά για τα προβλήματα της εκπαίδευσης καθαυτά, πολλά από τα οποία είναι κληροδότημα παλαιότερων επιλογών.
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ. Στις εποχές της ευμάρειας, τα ΤΕΙ αιμοδοτούσαν τις τοπικές αγορές. Στην περίπτωση της Λαμίας, τα προβλήματα εμφανίσθηκαν με την κρίση του 2009, όταν άρχισε να διαφαίνεται στον ορίζοντα η συγχώνευση πολλών υπηρεσιών με αυτές της Θεσσαλίας.
MBa Γλωσσολογίας –Διδακτικής
MSc Λογιστικής – Ελεγκτικής
Υποψ. Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
Το καταλυτικό γεγονός ήρθε το 2013, όταν αποφασίστηκε η κατάργηση του Πανεπιστημίου Στερεάς Ελλάδος. [1] Έτσι, το 2015, μόλις μετά από δώδεκα έτη λειτουργίας, [2] το Πανεπιστήμιο Στερεάς Ελλάδος κλείνει και η σχολή της Πληροφορικής με Εφαρμογές στην Βιοϊατρική υπάγεται στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. [3] Τα ΤΕΙ της Λαμίας δεν ήταν λιγότερο ευάλωτα. Λίγα χρόνια αργότερα, διάφορες σχολές (όπως η Νοσηλευτική) μεταφέρθηκαν στην Θεσσαλία.
Το 2018, βάσει νόμου τα ΤΕΙ αρχίζουν να ανασυστήνονται ως Πανεπιστήμια –απόφαση που προκάλεσε αντιδράσεις. [4] Τα πρώτα βήματα ήταν αρκετά ομαλά. Τα Πανεπιστήμια Ιονίου και Ιωαννίνων απορρόφησαν τα ΤΕΙ της περιοχής τους με ελάχιστους κραδασμούς. [5] Όμως στην Λαμία δεν μπορούσε να εφαρμοσθεί παρόμοια λύση διότι, όπως είπαμε, δεν υπήρχε πλέον τοπικό Πανεπιστήμιο για να τα απορροφήσει.
Έτσι, το ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδος κατατμήθηκε και εφαρμόσθηκαν λύσεις ανάγκης για να αποφευχθεί το κλείσιμο σχολών. [6] Τα τμήματα της Χαλκίδος, για παράδειγμα, κατέληξαν να υπάγονται στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (!). Τα δε τμήματα της Λαμίας προτάθηκε να υπαχθούν στο γειτονικό Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, όπως είχε γίνει και με την Πληροφορική με Εφαρμογές στην Βιοϊατρική.
Η επανάληψη της Ιστορίας προκάλεσε αμφιθυμία. Ίσως λόγω της έντονης δυσπραγίας, η κοινή γνώμη ασχολήθηκε περισσότερο με τις οικονομικές και (μικρο)πολιτικές πτυχές του ζητήματος. Με άλλα λόγια, στην τοπική κοινωνία πολλοί είδαν το Πανεπιστήμιο απλώς ως συνέχεια του ΤΕΙ. Δεν ενδιαφέρθηκαν πολύ για τις δυνατότητες που προσφέρει ένα ανεξάρτητο Πανεπιστήμιο –όπως ας πούμε η ίδρυση δικών του εκδόσεων ή η διοργάνωση παγκοσμίων συνεδρίων.
Παρόλα αυτά, υπήρξαν μερικές φωνές οι οποίες πράγματι εστίασαν στην ακαδημαϊκή πλευρά του εγχειρήματος. Διατύπωσαν επιφυλάξεις για το σχέδιο αυτό, προειδοποιώντας ότι η απορρόφηση τμημάτων από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας εγγυάτο επιπλοκές.
Ωστόσο, αυτά προσπεράστηκαν ως τεχνικότητες, ή τέλος πάντων ως «Αι συνέπειαι της παλαιάς ιστορίας», για να δανειστούμε έναν τίτλο του Βιζυηνού. Η απορρόφηση φάνηκε ως αναγκαίο κακό για να παραμείνουν, έστω και με αυτούς τους όρους, λίγοι φοιτητές στην πόλη. Οι όποιες φωνές αντίρρησης επικαλύφθηκαν από τα χειροκροτήματα.
Έτσι, λοιπόν, μία μέρα κατέβηκε η ταμπέλα που έλεγε “ΤΕΙ” και τοποθετήθηκε μία που λέει “Πανεπιστήμιο”. Έκτοτε, λίγο απασχόλησαν τον τοπικό διάλογο τα προβλήματα του ιδρύματος. Ίσως οι ιθύνοντες θεώρησαν πως το όποιο χρέος τους στην επιστήμη εξαντλήθηκε με αυτή την ταμπέλα.
Και ιδού, εν έτει 2026, εμείς οι κάτοικοι της Λαμίας που δεν μπορέσαμε να κρατήσουμε το ΤΕΙ ηλεκτρονικών μηχανικών, συζητούμε για ίδρυση και δεύτερου Πανεπιστημίου… Ας είναι κι έτσι. Ο υπογράφων δεν θα τασσόταν ποτέ ενάντια στην ιδέα. Ωστόσο, τα δεδομένα δεν είναι πολύ ενθαρρυντικά.
Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ. Θα θυμάστε το ράπισμα που δεχθήκαμε τον Σεπτέμβριο: οι εγγραφές στα δημοτικά σχολεία έδειξαν ότι πέρυσι τα πρωτάκια ήταν σχεδόν τα μισά σε σχέση με δεκαπέντε χρόνια πριν.[7] Ακούσαμε ακόμη ότι, αν τίποτα δεν αλλάξει, σε λιγότερο από εκατόν πενήντα χρόνια θα γεννηθεί και ο τελευταίος Έλληνας. [8] Τέτοιες ειδήσεις έκαναν πολλούς να ανησυχούν για το μέλλον, αλλά και το παρόν δεν εμπνέει λιγότερη ανησυχία.
ΉΔΗ ΦΕΤΟΣ, τα Πανεπιστήμια της χώρας είχαν 6.000 κενές θέσεις –λόγω δημογραφικού προβλήματος, βάσης εισαγωγής και άλλων παραγόντων. [9] Σύμφωνα μάλιστα με υπολογισμούς, αν τίποτα δεν βελτιωθεί, το 2037 θα συμμετάσχουν στις Πανελλήνιες μόνον 45.000 μαθητές. [10]
Από αυτούς, κάποιοι δεν θα περάσουν στο Πανεπιστήμιο ενώ άλλοι θα αδυνατούν να φοιτήσουν για μια πλειάδα λόγων. Ακόμα, όμως, κι αν όλοι περάσουν στο Πανεπιστήμιο, τουλάχιστον 15.000 πανεπιστημιακά έδρανα θα μείνουν κενά.
ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ… Αλλά και από τα 30.000 παιδιά που θα φοιτήσουν, την μερίδα του λέοντος θα την πάρουν –ευλόγως– τα δεκατρία μεγάλα Πανεπιστήμια της Αττικής και της Θεσσαλονίκης. [11] Στην καλύτερη περίπτωση, αυτό αφήνει τους μισούς πρωτοετείς για τα υπόλοιπα 12 Πανεπιστήμια της χώρας. Όπως τα άλλα περιφερειακά Πανεπιστήμια, έτσι και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (το οποίον φέτος δέχθηκε λίγο περισσότερους από 5.000 φοιτητές) θα υποδεχθεί, λοιπόν, τον ασθενικό αριθμό των 1.250. [12]
ΣΤΗΝ ΛΑΜΙΑ φιλοξενούνται πέντε από τα τριάντα πέντε τμήματα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. [13] Ας υποθέσουμε ότι μέχρι τότε κανένα από αυτά δεν θα κλείσει ή δεν θα μεταφερθεί –πράγμα απίθανο δεδομένης της δημογραφικής εξέλιξης της Ελλάδος. Έστω κι έτσι, με βάση τους πιο αισιόδοξους υπολογισμούς, το 2037 θα αφιχθούν στην πόλη μας το πολύ 175 πρωτοετείς φοιτητές. Για αυτήν την προσεγγιστική εκτίμηση έχουν γίνει οι πιο ευμενείς παραδοχές, κι όμως παραμένει αποκαρδιωτική.
ΜΕ ΔΥΟ ΛΟΓΙΑ, ήδη ο ελληνικός πληθυσμός δεν επαρκεί για 25 δημόσια Πανεπιστήμια, και το πράγμα βαίνει επί τα χείρω. Για ποιούς σπουδαστές, λοιπόν, θα ιδρυθεί ένα νέο Πανεπιστήμιο στην Λαμία;
ΑΣ ΥΠΟΘΕΣΟΥΜΕ ΟΤΙ ΒΡΙΣΚΟΥΜΕ ΚΑΠΟΙΑ ΛΥΣΗ. Ας πούμε, δηλαδή, ότι το νέο αυτό Πανεπιστήμιο θα προσφέρει αγγλόφωνα προγράμματα σπουδών και θα προσελκύει ξένους φοιτητές. Και πάλι, υπάρχουν τα προβλήματα της χρηματοδότησης και της στέγασής του.
Η τελευταία σύνοδος των Πρυτάνεων ανέδειξε το πρόβλημα της υποστελέχωσης των Πανεπιστημίων, [14] το οποίον σημαίνει και υποχρηματοδότηση. Ταυτόχρονα, θα θυμάστε ότι το 2022 στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης σημειώθηκε πτώση ανθρώπου από τον δεύτερο όροφο, διότι οι φοιτητές στοιβάζονταν σαν τσαμπιά εξαιτίας της έλλειψης αιθουσών. [15]
ΕΛΛΕΙΨΕΙΣ ΑΙΘΟΥΣΩΝ παρατηρούνται και στο κτίριο του παλαιού ΤΕΙ της Λαμίας. Πού θα βρεθούν, λοιπόν, οι τεράστιες εγκαταστάσεις που απαιτούνται για τις εργασίες ενός καινούργιου Πανεπιστημίου, από την στιγμή που το κτίριο της παλαιάς Ακαδημίας φιλοξενεί τώρα τμήματα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας;
ΚΑΙ ΤΩΡΑ…; Φρονώ ότι η συγκυρία δεν είναι ευνοϊκή για την (επαν)ίδρυση ενός Πανεπιστημίου Στερεάς Ελλάδος. Ούτε η χώρα μπορεί να το χρηματοδοτήσει, ούτε η Λαμία δύναται να το στεγάσει. Ας θυμηθούμε αυτό που έγραψε ο Σοφοκλής, ότι «τίποτα δεν είναι ούτε ο πύργος ούτε και το καράβι, αν μέσα δεν έχουν ανθρώπους να τα κατοικούν». [16] Στην περίπτωσή μας, φοβάμαι ότι λείπουν και οι άνθρωποι και ο πύργος.
Κωνσταντίνος Γ. Πολύμερος
MBa Γλωσσολογίας –Διδακτικής
MSc Λογιστικής – Ελεγκτικής
Υποψ. Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Προεδρικό διάταγμα 99/2013 – ΦΕΚ 134/Α/5-62013, «Κατάργηση του Πανεπιστημίου Στερεάς Ελλάδας». https://www.e-nomothesia.gr/kat-ekpaideuse/tritobathmia-ekpaideuse/pd-92-2013.html
[2] https://el.wikipedia.org/wiki/Πανεπιστήμιο_Στερεάς_Ελλάδας
[3] Άρθρο 3.1 του ως άνω ΠΔ.
[4] Huffington post. https://www.huffingtonpost.gr/politiki/giati-ta-ti-ginonte-panepistimia-me-nomo/
[5] Με τον νόμο 4559/2018. https://www.e-nomothesia.gr/kat-ekpaideuse/tritobathmia-ekpaideuse/nomos-4559-2018-phek-142a-3-8-2018.html
[6] https://www.esos.gr/arthra/55972/mahairi-sta-dyo-tei-stereas-elladas
[7] Εφημερίδα Πρώτο Θέμα. https://www.protothema.gr/greece/article/1683424/dimografiko-sos-se-15-hronia-hathikan-45000-protakia/
[8] Και μάλιστα μεταξύ των ετών 2135 και 2148, σύμφωνα με την εφημερίδα Δημοκρατία. https://www.dimokratia.gr/ellada/647306/o-teleytaios-ellinas-tha-gennithei-anamesa-sto-2135-kai-2148-i-dimografiki/
[9] Huffington Post. https://www.huffingtonpost.gr/blogs/elladika-panepistimia-oi-dimografikoi-deiktes-synistoun-yparxiaki-apeili/
[10] Βλ. προηγούμενη σημ.
[11] Τα εξής 13: ΣΤΗΝ ΑΤΤΙΚΗ 1. Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, 2. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, 3. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 4. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 5. Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, 6. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 7. Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 8. Πανεπιστήμιο Πειραιώς, 9. Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, 10. Ανωτάτη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης. ΣΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: 1. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 2. Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, 3. Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος.
[12] Εφημερίδα «Ταχυδρόμος» https://www.taxydromos.gr/magnesia/volos/1196035/statheros-arithmos-eisakteon-sto-p-th-posoys-foitites-tha-kalosorisei-to-kathe-tmima-ti-nea-chronia/
[13] Τα εξής: 1. Τμήμα Φυσικοθεραπείας, 2. Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών, 3. Πληροφορικής με εφαρμογές στην Βιοϊατρική, 4. Μαθηματικών, 5. Φυσικής.
[14] esos.gr : https://www.esos.gr/arthra/97371/synodos-prytaneon-ta-ellinika-panepistimia-zitoyn-oysiastiki-stirixi-gia-ti-metabasi
[15] Εφημερίδα Καθημερινή. https://www.kathimerini.gr/society/562097725/apth-ereyna-gia-tis-synthikes-ptosis-toy-foititi-sto-keno/
[16] Οιδίπους Τύραννος, στ. 56 -57.
Αφήστε μια απάντηση
Σημείωση: Τα σχόλια που εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα αποτελούν προσωπικές απόψεις των χρηστών που τα δημοσίευσαν και δεν εκφράζουν απαραίτητα τις θέσεις ή απόψεις του Lamianow.gr.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, σχόλια που έχουν διατυπωθεί δημόσια σε κοινωνικά δίκτυα ενδέχεται να εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα, όταν έχουν δημοσιευθεί κάτω από σχετικές αναρτήσεις του ίδιου άρθρου. Το Lamianow.gr δεν φέρει ευθύνη για το περιεχόμενο αυτών των σχολίων.
Αν κάποιο σχόλιο θεωρείτε ότι παραβιάζει δικαιώματα, είναι προσβλητικό ή έχει αποσυρθεί από την αρχική του πηγή, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στο [email protected] για την άμεση αφαίρεσή του.
