Η 1η Απριλίου 1955 είναι μία από τις καθοριστικές ημερομηνίες της νεότερης κυπριακής ιστορίας και, ταυτόχρονα, ένα κεφάλαιο που αφορά συνολικά τον ελληνισμό. Εκείνο το ξημέρωμα άρχισε ο ένοπλος αγώνας της Εθνικής Οργάνωσης Κυπρίων Αγωνιστών, (ΕΟΚΑ), εναντίον της βρετανικής αποικιακής διοίκησης, με δηλωμένο στόχο την απελευθέρωση της Κύπρου και την ένωση με την Ελλάδα. Οι πρώτες εκρήξεις σημειώθηκαν σε μεγάλες πόλεις του νησιού και η ΕΟΚΑ ανέλαβε την ευθύνη, σηματοδοτώντας τη μετάβαση από την πολιτική διεκδίκηση στην οργανωμένη ένοπλη εξέγερση. Πρώτος νεκρός του αγώνα ο Μόδεστος Παντελή από το Λιοπέτρι, ο οποίος σκοτώθηκε από ηλεκτροπληξία επιχειρώντας να αποκόψει ηλεκτροφόρα σύρματα.
Η σημερινή μέρα δεν έχει απλώς επετειακό χαρακτήρα, αλλά φωτίζει μια εποχή κατά την οποία το Κυπριακό δεν ήταν ακόμη αυτό που πολλοί γνώρισαν μετά το 1974, αλλά ήταν πρωτίστως ζήτημα αποικιοκρατίας, αυτοδιάθεσης και εθνικού προσανατολισμού. Η Κύπρος ήταν βρετανική αποικία και το αίτημα της Ένωσης δεν ήταν περιθωριακή φωνή, αλλά κυρίαρχη επιδίωξη των Ελλήνων του νησιού.
Χριστοδουλίδης: Υποχρέωση και καθήκον να μιλάμε για την ΕΟΚΑ στη νέα γενιά
Σε ανάρτησή του με αφορμή την επέτειο της 1ης Απριλίου, ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης τονίζει τη σημασία της διατήρησης της ιστορικής μνήμης και της μεταφοράς της στις νεότερες γενιές, υπογραμμίζοντας ότι «έχουμε υποχρέωση να μιλάμε στα παιδιά μας και στη νέα γενιά για την ΕΟΚΑ».
Η ανάρτηση συνοδεύεται από βίντεο στο οποίο ένα μικρό κορίτσι απαγγέλλει απόσπασμα από ποίημα του Ευαγόρα Παλληκαρίδη και βρίσκεται στα «Φυλακισμένα Μνήματα».
Από Οθωμανό δυνάστη σε Βρετανό δυνάστη
Η προϊστορία του αγώνα της ΕΟΚΑ αρχίζει πολύ πριν από τις βόμβες της 1ης Απριλίου. Η Βρετανία απέκτησε την Κύπρο (την αγόρασε) το 1878 μέσω της λεγόμενης Σύμβασης της Κύπρου με την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Το 1914 προσάρτησε μονομερώς το νησί και το 1925 η Κύπρος ανακηρύχθηκε επίσημα Αποικία του Στέμματος. Από την πρώτη κιόλας περίοδο της βρετανικής διοίκησης, το αίτημα των Ελλήνων Κυπρίων για Ένωση με την Ελλάδα ήταν σταθερό και επίμονο. Οι Βρετανοί, όμως, το απέρριπταν συστηματικά, θεωρώντας το νησί στρατηγικής σημασίας για την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, κάτι που δεν έχει αλλάξει μέχρι σήμερα καθώς το κατάλοιπο της αποικιοκρατίας με τις δύο Βρετανικές Βάσεις αποδεικνύει πως το Λονδίνο θεωρεί πως έχει δικαίωμα επικυριαρχίας εσαεί.
Κομβικό σημείο πριν από την ΕΟΚΑ υπήρξαν τα λεγόμενα Οκτωβριανά του 1931. Η εξέγερση εκείνη, είχε πάλι ως αίτημα την Ένωση με την Ελλάδα αλλά αποτελούσε και αντίδραση στην οικονομική πίεση και την παρέμβαση των αποικιακών αρχών στην εκπαίδευση. Οι Βρετανοί, κατέστειλαν με βία την εξέγερση. Το σημαντικότερο, όμως, ήταν αυτό που ακολούθησε. Επιβλήθηκε ένα αυστηρό ανελεύθερο καθεστώς, γνωστό ως Παλμεροκρατία, με εξορίες, κατάργηση του Νομοθετικού Συμβουλίου, λογοκρισία στον Τύπο και περιορισμό της πολιτικής ζωής. Με άλλα λόγια, το Λονδίνο δεν απάντησε μόνο με καταστολή αλλά με συστηματική προσπάθεια να εξουδετερώσει το ίδιο το ενωτικό κίνημα.
Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος δημιούργησε προσδοκίες ότι η κυπριακή συμβολή με την εθελοντική κατάταξη χιλιάδων Κύπριων στον βρετανικό στρατό θα οδηγούσε σε πιο ευνοϊκή αντιμετώπιση του αιτήματος αυτοδιάθεσης. Αυτό δεν συνέβη. Αντιθέτως, μετά το 1945, την ώρα που η Βρετανία εγκατέλειπε άλλες αποικίες, επέλεξε να κρατήσει την Κύπρο λόγω της γεωστρατηγικής της θέσης. Το 1950 η Εκκλησία της Κύπρου οργάνωσε το ενωτικό δημοψήφισμα, στο οποίο το 95,7% των Κυπρίων (μεταξύ τους και Τουρκοκύπριοι) τάχθηκε υπέρ της Ένωσης με την Ελλάδα. Το αποτέλεσμα είχε τεράστια πολιτική βαρύτητα, αλλά δεν έκαμψε τη βρετανική στάση, ενώ η Ελλάδα έχοντας μόλις βγει από τον εμφύλιο πόλεμο δεν στήριξε το αίτημα.
Καθοριστική ήταν και η ανάδειξη του Μακαρίου Γ΄ στον αρχιεπισκοπικό θρόνο το 1950. Ο Μακάριος κράτησε πιο ανένδοτη γραμμή στο Κυπριακό, πίεσε την Αθήνα να διεθνοποιήσει το ζήτημα στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και επιδίωξε να μετατρέψει το αίτημα της αυτοδιάθεσης σε διεθνές θέμα. Ωστόσο, οι Βρετανοί συνέχιζαν να δηλώνουν ότι το Κυπριακό ήταν κλειστό, ενώ η δήλωση του υφυπουργού Αποικιών Χένρι Χόπκινσον το 1954 ότι υπάρχουν αποικίες που δεν θα αποκτήσουν ποτέ πλήρη ανεξαρτησία λειτούργησε ως καταλύτης για την προετοιμασία ένοπλου αγώνα. Η ελληνική προσφυγή στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών τον Δεκέμβριο του 1954 είχε αρνητικό αποτέλεσμα και οι πολιτικές λύσεις φαινόταν να έχουν εξαντληθεί.
protothema.gr
Αφήστε μια απάντηση
Σημείωση: Τα σχόλια που εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα αποτελούν προσωπικές απόψεις των χρηστών που τα δημοσίευσαν και δεν εκφράζουν απαραίτητα τις θέσεις ή απόψεις του Lamianow.gr.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, σχόλια που έχουν διατυπωθεί δημόσια σε κοινωνικά δίκτυα ενδέχεται να εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα, όταν έχουν δημοσιευθεί κάτω από σχετικές αναρτήσεις του ίδιου άρθρου. Το Lamianow.gr δεν φέρει ευθύνη για το περιεχόμενο αυτών των σχολίων.
Αν κάποιο σχόλιο θεωρείτε ότι παραβιάζει δικαιώματα, είναι προσβλητικό ή έχει αποσυρθεί από την αρχική του πηγή, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στο [email protected] για την άμεση αφαίρεσή του.
