Την έξωση της Ελβετίας από τον δικό της παράδεισο και την κατάρριψη ενός στερεότυπου που θεωρούνταν θωρακισμένο και αλεξίσφαιρο, με καθολική ανοσία απέναντι σε θλιβερά συμβάντα, τα οποία θα μπορούσαν να συμβούν οπουδήποτε – ποτέ όμως στην Ελβετία – σφράγισε το πολύνεκρο inferno του Κραν-Μοντανά, με την πυρκαγιά που ξέσπασε μιάμιση ώρα μετά τα τοπικά μεσάνυχτα της Πέμπτης στο μπαρ Le Constellation.
Πέρα από την ανείπωτη τραγωδία, μία από τις πλέον αξιοπρόσεκτες παραμέτρους είναι ότι πρόκειται για ένα φριχτό περιστατικό που δεν συνέβη πουθενά αλλού στον κόσμο, παρά στην Ελβετία, την καρδιά του θεωρούμενου επίγειου παραδείσου ευταξίας, σχολαστικής τήρησης των πρωτοκόλλων και των προδιαγραφών ασφαλείας κάθε είδους, της πειθαρχίας και της νομιμοφροσύνης.
Προφανώς, κανείς δεν επιχαίρει για την κόλαση του Κραν-Μοντανά και το πάθημα των Ελβετών. Απεναντίας, η Ελλάδα έθεσε τις μονάδες περίθαλψης εγκαυματιών της χώρας στη διάθεση των ελβετικών αρχών για τη μεταφορά τραυματιών. Ομως, η πραγματικότητα δεν αλλάζει. Και αν κανείς θέλει να είναι ρεαλιστής, η έλευση του νέου χρόνου στον δημοφιλή χειμερινό προορισμό του Κραν-Μοντανά αμαυρώθηκε από μια εντελώς άδικη, αδικαιολόγητη και εν πολλοίς ασύλληπτη ομαδική ανθρωποκτονία.
Ο χαρακτηρισμός «εξ αμελείας», όσο και αν είναι αυτονόητος, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ελαφρυντικό για όλους όσοι θα μπορούσαν να ενέχονται ως συνυπαίτιοι της συμφοράς. Μη εξαιρουμένων των κρατικών υπηρεσιών και κάθε αρμοδίου, όπως π.χ. αυτών που ενέκριναν την αδειοδότηση ενός χώρου συνάθροισης δεκάδων ανθρώπων, δίχως επαρκείς οδεύσεις για την έκτακτη εκκένωση σε περίπτωση ανάγκης.
Οι Αρχές σε σοκ
Εξίσου υπόλογοι θα πρέπει να θεωρηθούν εκείνοι που αμέλησαν να ελέγξουν εάν στο κλαμπ «Le Constellation» (Ο Αστερισμός) σερβίρονταν αλκοολούχα ποτά σε ανηλίκους – εν ολίγοις οποιουδήποτε είχε επαναπαυθεί στην πεποίθηση ότι «εδώ είναι Ελβετία, ποτέ δεν συμβαίνει τίποτα κακό, όλα λειτουργούν ρολόι» κ.λπ. Κι όμως, δεν χρειάστηκε παρά ένα μικρό βεγγαλικό, τοποθετημένο σε μια φιάλη σαμπάνιας, από τις σπίθες του οποίου λαμπάδιασε -όπως φαίνεται ξεκάθαρα σε βίντεο και φωτογραφίες- η αφρώδης ηχομονωτική επένδυση της οροφής.
Στις απαντήσεις που έδωσε στους δημοσιογράφους η γενική εισαγγελέας του Βαλέ, του καντονιού στο οποίο υπάγεται διοικητικά η κωμόπολη του Κραν-Μοντανά, μπορεί κανείς να διακρίνει ότι οι ελβετικές αρχές βρίσκονται σε κατάσταση σοκ, σχεδόν σε άρνηση να πιστέψουν ότι συνέβη ποτέ στη χώρα κάτι τόσο ολέθριο.
Είπε, λοιπόν, μεταξύ άλλων η εισαγγελέας Μπεατρίς Πιγιού ότι «εξ όσων μπορούμε να συμπεράνουμε, η φωτιά θα πρέπει να ξεκίνησε από τα μικρά βεγγαλικά, τα οποία έφτασαν σε μικρή απόσταση από την οροφή του κλαμπ. Αυτό ήταν, μάλλον, το έναυσμα της πυρκαγιάς, η οποία επεκτάθηκε πολύ γρήγορα. Υπάρχει βιντεοσκοπημένο υλικό, το οποίο αναλύουμε. Υπάρχουν επίσης πολλοί μάρτυρες, τους οποίους εξετάζουμε, ενώ συντάσσονται αναφορές και έχουμε καταρτίσει καταλόγους με όσους παρίσταντο στο “Le Constellation” το βράδυ της Παραμονής της Πρωτοχρονιάς». Σύμφωνα με την Ελβετή εισαγγελέα, στην επόμενη φάση η διερεύνηση του ατυχήματος θα εστιάσει στα υλικά που είχαν χρησιμοποιηθεί στην επένδυση των τοίχων εντός του κλαμπ, τις άδειες λειτουργίας, τα μέτρα πυρασφάλειας που είχαν ή δεν είχαν ληφθεί (πυροσβεστήρες, έξοδοι κινδύνου, πλήθος θαμώνων το μοιραίο βράδυ σε σχέση με την προβλεπόμενη ανώτατη χωρητικότητα κ.λπ.).
Οι μαρτυρίες όσων διασώθηκαν καταγράφονται από τα ΜΜΕ σε πρώτο πρόσωπο και είναι συνταρακτικές: «Αναποδογύρισα ένα τραπέζι και κρύφτηκα από πίσω, για να προφυλαχτώ από τη φωτιά. Δεν έβλεπες τίποτα και πνιγόμασταν από τους καπνούς», περιέγραψε ένας επιζών ονόματι Αξελ. «Κατόπιν, κατάφερα να ανέβω τα σκαλοπάτια. Φτάνοντας στο ισόγειο του κλαμπ, δεν αναζήτησα την έξοδο, γιατί ήταν πολύ στενή και υπήρχαν πολλοί άνθρωποι που πάσχιζαν, όλοι μαζί, να βγουν. Εγώ προτίμησα να σπάσω το τζάμι ενός παραθύρου, κλωτσώντας με τα πόδια μου και να βγω έξω από εκεί. Αλλά ακόμη κι εγώ δεν ξέρω πώς κατάφερα να ξεφύγω από τη φωτιά».
Τα ένοχα sparklers
Βάσει των πρώτων -ανεπίσημων- αναλύσεων γύρω από το πώς το υπόγειο του «Le Constellation» μετατράπηκε σε μια κόλαση φωτιάς, μια διάπυρη παγίδα που εγκλώβισε τα θύματά της, γίνεται λόγος για το φαινόμενο «flashover». Ουσιαστικά πρόκειται για μια πυρκαγιά που εξαπλώνεται σε έναν κλειστό χώρο με ταχύτητα αστραπής, λόγω της σύστασης των υλικών τα οποία αναφλέγονται.
Εάν επιβεβαιωθεί αυτό που μαρτυρούν τα στιγμιότυπα από το εσωτερικό του κλαμπ, ότι δηλαδή ανεφλέγη πρώτα η ηχομόνωση της οροφής, τότε εξηγείται το «flashover», καθώς το συγκεκριμένο υλικό είναι ένας αφρός πολυουρεθάνης με τρισδιάστατο πυραμιδωτό προφίλ. Διότι αν στην οροφή του υπογείου στο «Le Constellation», μια αίθουσα με εξ ορισμού περιορισμένο ύψος, είχε τοποθετηθεί η απλή ηχομόνωση, χωρίς θερμομονωτικές ιδιότητες και την ειδική σύνθεση που την καθιστά ανθεκτική σε θερμοκρασίες περίπου έως και 400 βαθμών Κελσίου, τότε το παιχνίδι με τις σαμπάνιες και τα sparklers ήταν η θανατική καταδίκη για όσους επέλεξαν να κάνουν ρεβεγιόν Πρωτοχρονιάς εκεί.
Η μόδα των βεγγαλικών σε τούρτες και σαμπάνιες, τις οποίες συχνά οι σερβιτόροι ή και οι εορτάζοντες πελάτες υψώνουν σαν σύνθημα για την κορύφωση του ξεσαλώματος -ενίοτε ανεβαίνοντας στους ώμους του διπλανού τους- ήταν η θρυαλλίδα για την καταστροφή που θα ξεσπούσε μέσα σε μερικά δευτερόλεπτα. Επιπλέον, σαν λάδι στην ήδη ανεξέλεγκτη φωτιά λειτούργησε το ορμητικό ρεύμα αέρα που εισέβαλε στο κλαμπ όταν άτομα που προσπαθούσαν απεγνωσμένα να αποδράσουν από την κόλαση έσπασαν τα κρύσταλλα στα παράθυρα του κτιρίου.
Κάποιος από όσους κατάφεραν να διαφύγουν σώοι και αβλαβείς περιέγραψε το απότομο δυνάμωμα της φωτιάς σαν να δεκαπλασιάστηκε η ισχύς της. Το οξυγόνο, μαζί με τα αέρια που εξέλυαν τα καιόμενα υλικά, δημιούργησαν ένα θανάσιμο κοκτέιλ, το οποίο περιέκλεισε το «Le Constellation» σε έναν διάπυρο κλοιό, που ανατροφοδοτούνταν αφ’ εαυτού. Εξ ου και οι παριστάμενοι έπρεπε να εκκενώσουν τάχιστα τον χώρο, κάτι όμως που δεν κατέστη εφικτό – τουλάχιστον όχι για όλους.
Η διαρρύθμιση του κλαμπ δεν ευνοούσε καθόλου τη διαφυγή, καθώς η σκάλα που οδηγεί στη μοναδική έξοδο περιγράφεται σαν υπερβολικά στενή.
Στα τελευταία 16 από τα συνολικά 40 θύματα που αναγνωρίστηκαν την Κυριακή περιλαμβάνονται δύο Ελβετίδες ηλικίας 15 ετών, μία Ελβετή γυναίκα ηλικίας 22 ετών, μία Ελβετή και μία Γαλλίδα γυναίκα ηλικίας 24 ετών, δύο Ιταλίδες κοπέλες ηλικίας 16 και 15 ετών, ένας Ιταλός νεαρός ηλικίας 16 ετών, μία Πορτογαλίδα γυναίκα ηλικίας 22 ετών, μία Βελγίδα κοπέλα ηλικίας 17 ετών, δύο Γαλλίδες ηλικίας 33 και 26 ετών, δύο Γάλλοι ηλικίας 23 και 20 ετών, δύο Γάλλοι έφηβοι ηλικίας 17 και 14 ετών και ένα κορίτσι ηλικίας 15 ετών με γαλλική, βρετανική και ισραηλινή υπηκοότητα. Νωρίτερα είχαν ταυτοποιηθεί 10 Ελβετοί υπήκοοι, δύο Ιταλοί, ένα άτομο με ιταλική-εμιρατική υπηκοότητα, ένας Ρουμάνος, ένα άτομο από τη Γαλλία και ένα από την Τουρκία.
.
Η αγνοούμενη Αλίκη
Ανάμεσα στα θύματα του «Le Constellation» είνα και η Αλίκη Καλλέργη, ένα 15χρονο κορίτσι με διπλή υπηκοότητα, ελληνική και ελβετική. Από το ρεπορτάζ του protothema.gr και πληροφορίες που έδωσε ο αδελφός της Ρομέν Καλλέργης, προκύπτει ότι η Αλίκη είχε προγραμματίσει να περάσει το ρεβεγιόν της Πρωτοχρονιάς διασκεδάζοντας στο συγκεκριμένο κλαμπ με τη συντροφιά συνομηλίκων της – προτού ξεσπάσει ο όλεθρος.
«Είχαμε πάει μαζί με την Αλίκη στο Κραν-Μοντανά, για να περάσουμε τις γιορτές. Η αδερφή μου ήταν μέσα στο κλαμπ όταν ξέσπασε η φωτιά, μαζί με τις φίλες της. Εγώ ήμουν σε άλλο σημείο, δεν ήμουν στο ίδιο μαγαζί. Οταν έφτασα όμως εκεί, τα είδα όλα. Ηθελα να μπω μέσα, να την ψάξω, αλλά δεν με άφηναν. Την έπαιρνα τηλέφωνο, αλλά το κινητό της δεν απαντούσε. Η είσοδος του κλαμπ είναι πάρα πολύ μικρή και ο κόσμος είχε ποδοπατηθεί, σπρωχνόντουσαν, ούρλιαζαν. Υπήρχαν άτομα λιπόθυμα κάτω στο έδαφος – ήταν τραγική η κατάσταση. Θέλω να ξέρετε πως τα περισσότερα άτομα που είδα εγώ εκείνο το βράδυ ήταν παιδιά – και μιλάμε για ηλικίες 13-15 ετών. Η είσοδος ήταν ανοιχτή για όλους. Αυτό είναι παράνομο. Σέρβιραν αλκοόλ στους ανήλικους και δεν υπήρχε καμία ασφάλεια στο συγκεκριμένο κλαμπ» είχε δηλώσει ο Ρομέν Καλλέργης πριν να ταυτοποιηθεί η σορός της αδελφής του
Το βράδυ της Κυριακής – πριν την επίσημη ανακοίνωση από τις ελβετικές αρχές – ο Ρομέν είχε αναρτήσει στο Facebook μια φωτογραφία με έναν άγγελο και το όνομα της αδελφής του.
Μέτρα στην Ελλάδα
Επισπεύδονται περαιτέρω ύστερα από την τραγωδία στο Κραν-Μοντανά τα μέτρα που επεξεργάζεται η ελληνική κυβέρνηση για την αυστηροποίηση των προδιαγραφών πυρασφάλειας σε κλαμπ και λοιπούς χώρους όπου υπάρχει τακτική συγκέντρωση πλήθους ανθρώπων. Συγκεκριμένα, πλέον με προσωπική παρέμβαση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη προς τα συναρμόδια υπουργεία, την ηγεσία του Πυροσβεστικού Σώματος κ.ο.κ. εντείνεται η προσπάθεια ώστε να ολοκληρωθεί το συντομότερο δυνατόν το νέο πλαίσιο για την αναβάθμιση των κανόνων ασφαλείας σε μπαρ, κέντρα διασκέδασης κ.λπ.
Στο πλαίσιο αυτό θα αποτυπώνεται, σύμφωνα με πληροφορίες του «Πρώτου Θέματος», μια ολιστική και σύγχρονη προσέγγιση όχι μόνο για την αντιπυρική θωράκιση των χώρων, αλλά και το πλαίσιο εποπτείας και ελέγχων, τις προβλεπόμενες ποινές, στην απευκταία περίπτωση του ατυχήματος – ακόμη και τη βελτίωση των υγειονομικών μονάδων ειδικά για εγκαυματίες, την αντιμετώπιση επειγουσών καταστάσεων ομαδικών τραυματισμών συνεπεία πυρκαγιών (εγκαύματα, καρδιοαναπνευστικά προβλήματα, ψυχολογική υποστήριξη κ.λπ.).
Η καινούρια φιλοσοφία για την πρόληψη και την αποτροπή ατυχημάτων προβλέπει τη θέσπιση, καταρχάς, αυστηρών τεχνικών προδιαγραφών, βάσει των οποίων θα κρίνεται εάν ο εκάστοτε χώρος πληροί ή όχι τις απαιτούμενες προϋποθέσεις ασφαλείας για τη δεδομένη χρήση. Εάν, λοιπόν, εκ κατασκευής η Χ αίθουσα δεν διαθέτει επαρκείς εξόδους και οδεύσεις κινδύνου, απλώς δεν θα αδειοδοτείται. Αυτό βεβαίως ισχύει ήδη, αλλά το επόμενο διάστημα η προβλεπόμενη ανοχή από τον νόμο θα περιοριστεί ακόμη περισσότερο.
Το επόμενο στάδιο αφορά τα επιτρεπόμενα/απαγορευμένα υλικά για την επένδυση και τη διακόσμηση των χώρων όπου θα συγκεντρώνονται οι θαμώνες – προφανώς σε συνάρτηση με τη χρήση και την ανώτατη χωρητικότητα σε άτομα που μπορούν να συναθροιστούν την ίδια δεδομένη στιγμή χωρίς να διατρέξουν κίνδυνο συνωστισμού, σε περίπτωση ανάγκης για άμεση εκκένωση από το σημείο.
Οπως έχει αποδειχθεί, τα τελευταία χρόνια πολλαπλασιάζονται τα ατυχήματα εξαιτίας ανάφλεξης διακοσμητικών στοιχείων τα οποία είτε αιωρούνται από την οροφή, είτε είναι ενσωματωμένα σε αυτήν και βρίσκονται σε σχετικά μικρό ύψος. Ο συνδυασμός της εκτεταμένης χρήσης εύφλεκτων υλικών, με την πρακτική τού να στολίζονται τούρτες γενεθλίων, φιάλες ποτών κ.λπ. με «πυροτεχνήματα τσέπης» αυξάνει εκθετικά τον κίνδυνο πυρκαγιάς. Οπότε θεωρείται βέβαιο ότι ο νέος κυβερνητικός σχεδιασμός θα εστιάζει και σε αυτό το ζήτημα, με ενδεχόμενη απαγόρευση αυτού του τύπου των βεγγαλικών σε στεγασμένους και περίκλειστους χώρους.
Οπωσδήποτε, πέραν των τεχνικών προδιαγραφών για την πρόληψη ατυχημάτων, το καινούριο πλαίσιο θα προβλέπει αναβαθμίσεις στα πρωτόκολλα ασφαλούς απομάκρυνσης του κοινού, την κινητοποίηση της Πυροσβεστικής και του ΕΚΑΒ, την αποτροπή επέκτασης της πυρκαγιάς και την προστασία της περιουσίας των μη εμπλεκόμενων περιοίκων, την επιτόπια φροντίδα τυχόν τραυματιών και τη διακομιδή των βαρύτερων περιστατικών στις εξειδικευμένες μονάδες του ΕΣΥ για εγκαυματίες.
Τέλος, με τη νέα φιλοσοφία που ετοιμάζεται να εισαγάγει η κυβέρνηση προβλέπεται η δημιουργία ενός προγράμματος εκπαίδευσης και ενημέρωσης των πολιτών, με τη χρήση πολυμέσων και εύληπτων οδηγιών, με στόχο την κατά το δυνατόν αποτροπή του πανικού, ιδιαίτερα κατά τα πρώτα κρίσιμα λεπτά που μεσολαβούν ανάμεσα στην εκδήλωση του περιστατικού και την ασφαλή διαφυγή των παρισταμένων.
Ούτε Παγκράτι ούτε Υδρα
Η ελληνική εμπειρία από πυρκαγιές σε κλαμπ και κλειστούς χώρους, ευτυχώς, μέχρι στιγμής δεν περιλαμβάνει πολύνεκρα συμβάντα όπως αυτό του Κραν-Μοντανά. Το Μάτι παραμένει ένα συλλογικό τραύμα – αλλά ανήκει σε μια εντελώς διαφορετική κατηγορία ατυχημάτων, καθώς έλαβε χώρα σε ένα παράλιο ανοιχτό σημείο, εντελώς εκτεθειμένο σε φυσικούς και ανθρωπογενείς κινδύνους κ.λπ. Παρομοίως, οι τραυματισμοί όσων επιχειρούν να εκτοξεύσουν πυροτεχνήματα, φωτοβολίδες, κροτίδες κ.ά. με πρόσχημα και εξ αφορμής της αναστάσιμης παράδοσης στην Ελλάδα συμβαίνουν επίσης υπαιθρίως. Και όλως παραδόξως σπανίως καταλήγουν στην πρόκληση πυρκαγιών – χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το πρόβλημα των ενίοτε βαρύτατων τραυματισμών με ακρωτηριασμούς μελών κ.λπ. δεν είναι αρκετά σοβαρό ώστε να περιληφθεί στην καινούρια δέσμη μέτρων περί πυρασφάλειας. Επίσης, το διαβόητο περιστατικό με την πυρκαγιά που κατέστρεψε δασώδη περιοχή στην Υδρα, το καλοκαίρι του 2024, παραμένει σαν ένα αποτρόπαιο παράδειγμα ακραίας επιπολαιότητας, αλλά και πάλι διαφέρει από αυτό του Κραν-Μοντανά. Μετά από ένα σίριαλ μηνών, με αντιφατικές μαρτυρίες, την ευθύνη ανέλαβε ο κυβερνήτης της θαλαμηγού, από την οποία εκτοξεύτηκαν πυροτεχνήματα, εντελώς ανεξέλεγκτα, χάριν παιδιάς.
Ούτε Κοζάνη
Περισσότερες ομοιότητες με ό,τι φριχτό διαδραματίστηκε στην Ελβετία παρουσιάζει η ανάφλεξη της αιωρούμενης διακόσμησης σε πολυσύχναστο μπαρ και trendy στέκι στο Παγκράτι, τον Νοέμβριο του 2024. Οπως και στο Κραν-Μοντανά, το αίτιο της πυρκαγιάς ήταν μια τούρτα με επιτραπέζια βεγγαλικά, την οποία ένας υπάλληλος του κέντρου αναγκάστηκε, λόγω του αδιαχώρητου από την πυκνότητα των θαμώνων, να μεταφέρει στο τραπέζι των εορταζόντων τον δίσκο με το γλυκό ανασηκώνοντάς τον τόσο ψηλά ώστε ο κρεμάμενος στολισμός να αρπάξει φωτιά από τις σπίθες των βεγγαλικών.
Δεδομένου ότι η επέκταση της φωτιάς είναι συνήθως αστραπιαία, λόγω της υψηλής ευφλεκτότητας των υλικών, η κατάσταση θα μπορούσε να είχε πάρει πολύ άσχημη τροπή. Ωστόσο, χάρη σε έναν συνδυασμό παραγόντων -μεταξύ των οποίων και η τύχη- το μπαρ στο Παγκράτι εκκενώθηκε χωρίς χρονοτριβή, η Πυροσβεστική αντέδρασε άμεσα, ενώ, παρά τον φυσιολογικό τρόμο των παρισταμένων, ελάχιστοι χρειάστηκαν φροντίδα στα εφημερεύοντα νοσοκομεία όπου και διακομίστηκαν.
Απ’ ό,τι φαίνεται, όμως, η κουλτούρα της προληπτικής πυρασφάλειας θα πρέπει να εμπεδωθεί γενικότερα στην Ελλάδα – και ίσως με ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στις εορταστικές συνήθειες. Διότι, ακόμη και σε εκδηλώσεις υπό την αιγίδα τοπικών αρχών, τα πυροτεχνήματα που εξαπολύονται πρόχειρα και χωρίς να τηρούνται οι προβλεπόμενοι όροι προστασίας, υπάρχουν ατυχήματα εν αναμονή. Οπως συνέβη πριν από τα Χριστούγεννα του 2025 στην Κοζάνη, όταν θραύσματα από τα φαντασμαγορικά βεγγαλικά που εκτοξεύτηκαν κατά τη φωταγώγηση του χριστουγεννιάτικου δέντρου της πόλης «έλουσαν» ανύποπτους πολίτες, παιδιά που κοίταζαν τον ουρανό κ.ά.
πηγη protothema
Σημείωση: Τα σχόλια που εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα αποτελούν προσωπικές απόψεις των χρηστών που τα δημοσίευσαν και δεν εκφράζουν απαραίτητα τις θέσεις ή απόψεις του Lamianow.gr.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, σχόλια που έχουν διατυπωθεί δημόσια σε κοινωνικά δίκτυα ενδέχεται να εμφανίζονται κάτω από τα άρθρα, όταν έχουν δημοσιευθεί κάτω από σχετικές αναρτήσεις του ίδιου άρθρου. Το Lamianow.gr δεν φέρει ευθύνη για το περιεχόμενο αυτών των σχολίων.
Αν κάποιο σχόλιο θεωρείτε ότι παραβιάζει δικαιώματα, είναι προσβλητικό ή έχει αποσυρθεί από την αρχική του πηγή, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στο lamianow.gr@gmail.com για την άμεση αφαίρεσή του.